معماری
خانه » مقالات » مباحث عمومی گرافیک » آموزش صفحه آرایی

آموزش صفحه آرایی

هدف از صفحه آرایی ایجاد انگیزه بیشتر برای خواندن، راحتی در خواندن و ایجاد زیبایی با به کارگیری عناصر بصری معقول است. صفحه آرایی خوب و مناسب باید رغبت خواننده و مخاطب را افزایش دهد. یک صفحه آرایی خوب می تواند کمک موثری در توسعه و رشد فرهنگ داشته باشد و ذائقه بصری خوانندگان را اصلاح و یا تقویت کند. در آرایش صفحات کتاب ها ، روزنامه ها و مجلات چون صفحات پی درپی هستند باید به مجموعه صفحات فکر کرد تا هماهنگ باشند.
صفحات هر کتاب مجله، نشریه یا روزنامه، بایستی به تناسب قطع، موضوع، و مخاطب، دارای چهارچوب و کرسی بندی مناسبی باشد. آرایش هر صفحه نیز براساس این شبکه بندی انجام می شود و برای داشتن یک شبکه بندی مناسب ضرورت دارد که فضای صفحه دارای تناسبی موزون و چشم نواز باشد. ابعاد صفحات  کتاب های موجود عموماً مطابق اندازه های طلایی و یا بسیار نزدیک به آن است. برای انجام صفحه آرایی بیش ازهر چیز به تصمیم گیری قاطع، ثبات و برنامه ریزی نیاز است، چرا که هدف از صفحه آرایی کتاب، ایجاد انگیزه بیشتر برای خواندن، راحتی در خواندن و ایجاد زیبایی با به کارگیری عناصر بصری معقول است. صفحه آرایی خوب و مناسب با موضوع کتاب میتواند رغبت خواننده و مخاطب را افزایش دهد.
نکات حائز اهمیت در صفحه آرایی
۱- انتخاب مناسب نوع خط
۲- متناسب بودن فواصل سطرها
۳- در نظر گرفتن فضاهای پر و خالی بین کلمات
۴- تناسب رنگ مرکب
۵- انتخاب نوع کاغذ

سرفصل های کتاب آموزش صفحه آرایی

آشنایی با انواع کاغذ
عوامل زیبا سازی صفحات چاپی
قواعد صفحه آرایی
عناصر صفحه
رنگ
حروف
صفحه آرایی کتاب
طراحی جلد کتاب، یونیفورم و مجله
نکته های دیگر در صفحه آرایی
طراحی شناسنامه کتاب
طراحی فهرست کتاب
طراحی صفحه عنوان
طراحی صفحات خاص
صفحه آرایی کتاب، بروشور، کاتالوگ
قطع مجله
صفحه آرایی مجله
نام مجله
روی جلد
طراحی صفحه
تیتر و سوتیتر
حروف
طراحی مجلات یا گرا فیک مطبوعاتی
خبر نامه و مجلات
قطع خبر نامه
تهیه یک الگو برای خبر نامه
برخی نکات مهم
ایجاد توازن بین عناصر آشنا و جدید با استفاده از عناصر بصری
عناصر اصلی که در هر شماره درج می شود
صفحه آرایی روزنامه ها از نگاه حرفه ای و نوستالژیک
تقسیم بندی صفحه
ترکیب بندی
تعیین جای ستونها
تغییر و ابداع شکل
زمینه و کادر
تصویر سازی در ترکیب بندی
استفاده از عکس در ترکیب بندی
عکس های آماده
استفاده از رنگ های خاکستری و سیاه و سفید
کاربرد تیتر در روزنامه
صفحه آرایی و هدف از انجام
واحد های پیش از متن
صفحه عنوان کوچک(نیم عنوان)
صفحه عنوان اصلی
صفحه اهدا یا تقدیم نامه
ضرورت آشنایی با چاپ
صفحه حقوق یا شناسنامه
فونت
ترکیب در صفحه آرایی
تراز کردن حروف
نزدیکی حروف به برش
مشکل تبدیل به منحنی (Convert to curve)
خط دور حرف
از بین بردن خطوط بین در حروف فارسی
نتیجه گیری
واژگان کلیدی
منابع و مآخذ

 

 

 

 

 

با تشکر فراوان

از کلیه ی عزیزانی که مرا در انجام این رساله یاری دادند

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

هدف از صفحه آرایی ایجاد انگیزه بیشتر برای خواندن، راحتی در خواندن و ایجاد زیبایی با به کارگیری عناصر بصری معقول است. صفحه آرایی خوب و مناسب باید رغبت خواننده و مخاطب را افزایش دهد. یک صفحه آرایی خوب می تواند کمک موثری در توسعه و رشد فرهنگ داشته باشد و ذائقه بصری خوانندگان را اصلاح و یا تقویت کند. در آرایش صفحات کتابها ، روزنامه ها و مجلات چون صفحات پی درپی هستند باید به مجموعه صفحات فکر کرد تا هماهنگ باشند.

صفحات هر کتاب بایستی به تناسب قطع، موضوع، و مخاطب، دارای چهارچوب و کرسی بندی مناسبی باشد. آرایش هر صفحه نیز براساس این شبکه بندی انجام می شود و برای داشتن یک شبکه بندی مناسب ضرورت دارد که فضای صفحه دارای تناسبی موزون و چشم نواز باشد. ابعاد صفحات  کتابهای موجود عموماً مطابق اندازه های طلایی و یا بسیار نزدیک به آن است.

نکات حائز اهمیت در صفحه آرایی: ۱ – انتخاب مناسب نوع خط ۲- متناسب بودن فواصل سطرها ۳- در نظر گرفتن فضاهای پر و خالی بین کلمات  ۴- تناسب رنگ مرکب ۵- انتخاب نوع کاغذ می باشند.

 

 

چکیده

یک صفحه آرایی خوب می تواند کمک موثری در توسعه و رشد فرهنگ داشته باشد و ذائقه بصری خوانندگان را اصلاح و یا تقویت کند. در آرایش صفحات کتابها ، روزنامه ها و مجلات چون صفحات پی درپی هستند باید به مجموعه صفحات فکر کرد تا هماهنگ باشند.

کار صفحه آرایی دقت و ظرافت خاصی را طلب می کند تا عاری از هر گونه عیب و ایراد باشد، منظور از صفحه آرایی کتاب، ایجاد انگیزه ی بیشتر برای خواندن، راحت تر خواندن و وجود آوردن زیبایی است، یک صفحه آرایی خوب و مناسب با موضوع کتاب می تواند تأثیر بیشتری روی خواننده بگذارد و رغبت خواننده را افزایش دهد و مفید باشد در پیشرفت و رشد فرهنگ و همچنان می تواند ذوق بصری خواننده را اصلا نماید.

برای انجام صفحه آرایی بیش ازهرچیزبه تصمیم گیری قاطع،ثبات و برنامه ریزی نیازاست،چراکه هدف از صفحه آرایی کتاب،ایجادانگیزه بیشتر برای خواندن،راحتی در خواندن و ایجاد زیبایی با به کارگیری عناصر بصری معقول است.صفحه آرایی خوب و مناسب با موضوع کتاب میتواند رغبت خواننده و مخاطب را افزایش دهد.

 

 

 

آشنایی با انواع کــاغـــذ

اندازه های بین المللی کاغذ

نگاه کنید به نظام استاندارد اندازه کاغذ C .B .A

 

اندازه حروف

نگاه کنید به نظام اندازه پونت انگلیسی آمریکایی، نظام پونت اروپایی (دیدو)، پونت

 

اندازه حروفریزی

اصطلاحی برای اندازه خاصی از حروف چاپی که معمولا” برای حروفچینی متن به کار می رود. به طور معمول به پونت ۶ تا ۱۴٫

 

اندازه ظاهری

از این اصطلاح برای اشاره به تفاوت اندازه حروف با پونت هم اندازه ولی از حروف چاپی مختلف استفاده می شود(نگاه کنید به اندازه گذاری حروف). این اختلاف اندازه ظاهری ناشی از تفاوت در ارتفاع ایکس نسبت به ارتفاع بخش صعودی و اندازه بخش نزولی حروف است.

 

اندازه کاغذ

اندازه کاغذ سنتی «امپریال» در بریتانیا، در مقابل نظام اندازه استاندارد کاغذ C , B  , A ، که طی دوره ای طولانی مدت تکامل یافت و در نتیجه فاقد انسجام منطقی است.

در ادامه برخی از رایج ترین اندازه های امپریال برحسب اینچ معرفی شده است. (برابری های متری این اندازه ها ممکن است بسته به سازنده آن متفاوت باشد)

 

 

 

 

کاغذ های مات (Opaque) و انواع مقوا

 

کاغذهای طراحی انواع بسیار متعددی دارند که بر طبق وزن (ضخامت) و بری (درجه یافت سطح) طبقه‌بندی می‌شوند. زمانی‌که کاغذ یا سطحی را برای‌طراحی انتخاب می‌کنید، چند نکته را باید در نظر داشته باشید:

  1. آیا کار هنری شما یک طراحی خام و اولیه است، یا باید آن را به نمایش بگذارید و ارائه دهید؟
  2. آیا حاصل کار شما نیاز به تکثیر دارد یا نه؟
  3. از چه ابزاری می خواهید استفاده کنید؟
  4. اثر (افکت) گرافیکی مورد نظر شما چیست؟

جدا از این عوامل، تصمیم نهایی به سلیقه شخصی بستگی دارد که حاصل آزمایش و تجربه شما است.

کاغذ روزنامه

کاغذی است که از نقاله چوب ساخته می شود و ارزان، اما شکننده و لطیف است. این کاغذ، مخصوص روزنامه است و سفید، صاف و جاذب الرطوبه می باشد. کاغذ روزنامه برای کارهای هنری سریع و موقتی مناسب است .

از این کاغذ برای طراحی های خام و اولیه بزرگ و طراحی های موقتی که با مداد ذغالی یا مداد شمعی و مداد گچی انجام می شوند، استفاده می شود. کاغذ روزنامه به صورت دفترچه ، ورقه و رل یا توپ های به پهنای از پنچ فوت به بالا در دسترس است.

 

کاغذ بوچر (Butcher paper)

کاغذ سفید محکم تری است که در توپ های به پهنای ۳۵ اینچ تولید می شود و برای کارهای هنری بزرگتر مناسب است. این کاغذ برای طرحهایی مناسب است که در آنها از مدادها نرم، مداد شمعی، مداد ذغالی، مداد گچی، انواع ماژیک، انواع جوهرها و رنگ های گواش استفاده می شود.

کاغذ طراحی

 

این کاغذ در انواع بسیار و با کیفیت‌ها، ضخامت‌ها و زیریی‌های مختلف موجود است. این نوع کاغذ در رنگهای هماهنگ و متناسب و در اندازه‌های مختلف به صورت ورقه، دفترچه، و رل یا توپ در دسترس است. کاغذ طراحی نموداری(کاغذ شطرنجی یا میلیمتری) نیز با تقسیم بندی به صورت چهارخانه – به اندازه های مختلف و براساس اینچ و سانتیمتر – و با خطوطی به رنگ آبی، سبز، نارنجی یا سیاه در دسترس است.

به عنوان یک راهنمایی کلی متذکر می شود که: انواع قلم ها و ماژیک ها برای کاغذهای ضخیم تر و صاف تر، مداد و رنگ های نقاشی برای کاغذهای با سطوح زبرتر و ضخامت متوسط، مداد شمعی، انواع پاستل ها یا مدادهای گچی، و مداد ذغالی برای کاغذهای با سطوح مقاوم تر و ضخیم تر و زبرتر مناسب هستند. علاوه بر این، لازم است که قبل از استفاده از مداد یا قلم به روی کاغذ طراحی، به دقت هر دو طرف آن را بررسی کنید؛ زیرا بسیار از انواع ورقه های کاغذ در یک سطح صاف تر و در سطح اصلی ناهموارتر و زبرتر هستند.

 

کاغذهای با کیفیت ویژه

شامل کاغذهایی است که معمولا” سطوح آنها برای ذغال طراحی، پاستل، آب رنگ، خطوط مرکبی و رنگ روغن آماده شده اند. کاغذهای رنگی نیز به صورت مات یا براق و در اندازه های گوناگون، فراوان است. برخی از این نع کاغذها در یک طرف چسبندگی دارند و برای کارهای کولاژ مناسبند.

 

مقوایی تصویر سازی (Iiustration board)

مقوای تصویر سازی سفید و با کیفیت بالا است و به پشت آن مقوای نازک چسبانده شده است. این مقوا به صورت ورقه و در اندازه های مختلف تولید می شود به صورت صاف و پرس سرد (CP) ، ریزدانه و پرس گرم (HP)و زبر و ناهموار(R) در دسترس است.

از این مقوا برای عرضه نهایی کار هنری به وسیله آبرنگ، مداد شمعی، ایربراس، یا قلم و مرکب استفاده می شود. سطح صاف تر این مقوا، برای کارهایی که خطوط ظریف دارند، بسیار مناسب است. مقوای بریستول (Bristol board) نیز دارای سطح سفید برای طراحی است و دو نوع پرداخت دارد: صاف، کمی زبر. این مقوا در ضخامت های از یک تا پنج لایی تولید می شود.

 

مقوای مات (مقوای کادر)

کیفیت این مقوا، نسبت به مقوای رسم، پست تر و وزن آن کمتر است و در رنگ های مختلف موجود است. از این مقوا به طور عمده برای دادن حاشیه زینتی به عکس ها و درست کردن کادر مقوایی، ماکت سازی، و تهیه قاب یا چهارچوب مقوایی استفاده می شود؛ اما برای نقاشی و طراحی هم می توان آن را به کار برد.

در بازار انواع بسیار زیادی از مقوا با ضخامت ها، زبری ها و رنگ های گوناگون موجود است. آندسته از مقواهایی که سطح سفید و صاف دارند، و پشت آن ها با لایه پلی استر پوشش شده است، برای انواع کارهای هنری در آتیله ها بسیار مناسب هستند. این مقواها برای به نمایش گذاشتن کارها، مدل سازی، طراحی با ذغال طراحی، نقاشی با آبرنگ و رنگ روغن مفید هستند. یک نوع مقوای شبیه پلاستیک به صورت ورقه نیز ساخته شده است که برای ساختن ماکت های شکیل و با اعتبار، بی نهایت مفید است.

 

کاغذ شفاف و مات، نیمه شفاف (Translucent) و فیلم شفاف (Transparent)

کاغذ دیتل (Detail)

نوعی کاغذ نرم و ضد چری است که به اندازه کافی نور از آن عبور می کند و برای کپی برداری و طرح برداشتن مناسب است و نسبت به میزان انتقال نور، برای نسخه برداری با دستگاه چاپ و تکثیر اوزالید (Diazo reproduction) نیز مورد استفاده قرار می گیرد. این کاغذ به صورت ورقه، رل یا توپ و دفترچه در دسترس است. طراحان به وفور از این کاغذ برای نشان دادن و پرورش ایده های خود انجام و کارهای مربوط به صفحه آرایی با مداد و قلم استفاده می کنند.

کاغذ صفحه آرایی

انواع کاغذهایی می باشند که نیمه شفاف، سفید و درخشان هستند و نور را از خود عبور می دهند؛ اما پشت نما نیستند و به طور عمده، برای ترکیب و ایجاد کارهای مربوط به صفحه آرایی یا نشان دادن ایده های جدیدی که به ذهن طراح می رسد، بکار می روند. این کاغذ در بازار به صورت توپی یا دفترچه موجود است و از نظر کیفیت سطح، انواع مختلفی دارد: از سطح مخصوص ماژیک، تا سطح مخصوص مداد، ذغال طراحی، پاستل، قلم، مرکب و قلم مو.

کاغذ زرد کپی برداری (کاغذ گراف)

کاغذی است ارزان و دارای خاصیت پشت نمایی مطلوب که برای بسته بندی بکار می رود. این کاغذ برای اتودهای اولیه و طراحی های برای صفحه آرایی مفید است و به صورت توپی و با عرض های مختلف در دسترس است.

کاغذهای سفید کپی برداری

این کاغذها انواع متعددی دارند، از شفاف تا نیمه شفاف و مات، از نظر زبری و ضخامت نیز دارای درجات مختلف هستند و به صورت ورقه های ساده یا شطرنجی، رل یا توپ و دفترچه در دسترس قرار دارند. انواع نازک ترین کاغذها (پوستی) برای اتودهای اولیه و طراحی به کار می روند، در حالی که انواع با ضخامت متوسط و صاف و نرم آن ها برای قلم و مرکب مناسبند. انواعی از این کاغذها که سطح مات دارند و دارای خاصیت سایندگی بیشتر هستند، هم باعث سایش مغز مداد می شوند و هم به راحتی لکه بر می دارند و کثیف می شوند. اصولا” دو نوع کاغذ مخصوص کپی برداری وجود دارد: معمولی و روغنی.

نوع روغنی آن نیمه شفاف و گران تر است. این نوع کاغذ با دوام تر است؛ اما خاصیت پشت نمایی آن کمتر از نوع معمولی آن است. کاغذهای مخصوص کپی برداری معمولا” برای روی کار قرار دادن، کپی کردن و ترسیم طراحی های فنی ای که نیاز به تکثیر دارند؛ مورد استفاده قرار می گیرد، اما ابعاد آنها ثابت نیست؛ زیرا در اثر رطوبت هوا تغییر شکل می دهند.

 

فیلم شفاف

سطحی است برای طراحی های فنی که به وسیله مداد و قلم راپید انجام می شود. این فیلم رطوبت را جذب نمی کند و تغییر شکل نمی دهد و از پلی استر یا استت (Acetate) ساخته می شود. این فیلم به طور وسیعی جانشین سایر سطوحی که قابلیت تکثیریی طراحی های فنی با کنتراست بالا را دارند. یک طرف این فیلم معمولا” با ژلاتین پوشیده شده و پرداخت براق دارد.

فیلم مات و از جنس استت منجمد شده (کالک پلاستیک)

نوع دیگری از فیلم است که یک یا دو طرف آن به وسیله سایش مکانیکی و یا شیمیایی، ناهموار و زبر شده است و سطحی را بوجود آورده که برای استفاده از آن باید با مغز مدادهای پلاستیکی مخصوص، نوع قلم های مخصوص، مرکب ها و پاک کن های مخصوصی را بکار برد.

اگر این فیلم سطح صاف داشته باشد، در این صورت از ماژیک های با نوک نایلونی هم می توان استفاده کرد. نوع دیگری از طلق نیز ساخته می شود که می توان رنگ و مرکب را مانندکاغذ بر روی ا، بکار برد و برای پاک کردن آن هم می توان به راحتی از آب استفاده کرد.

انواع فیلم هایی که نام بردیم، به صورت ورقه، دفترچه، رل یا توپ ساخته می شوند.

 

طلق های رنگی

نوع دیگری از فیلم اسیت که به صورت ورقه یا رل در انواع رنگ ها زنده و شفاف و پشت نما تهیه می شود. این طلق ها برای پوشش های مختلف مفید هستند، مثل مجلد کردن صفحات گزارش ها، آماده سازی اسلایدها برای دستگاه اوورهد (Overhead projection)کلاژ و کارهای هنری که نیازمند پس زمینه رنگی و شیشه نما هستند. ورقه هایی اکرلیک(Acrylic) بی رنگ یا رنگی با قطر ۳ میلیمتر و ۶ میلیمتر و ۱۲ میلیمتر نیز ساخته می شوند که بسیار گران هستند و فقط برای کارهایی که به معرض تماشا گذاشته می شوند وشکلیل و باارزش هستند و هم چنین برای قاب کردن و ساختن ماکت با استفاده از چسب سیمانی مخصوص، مناسب هستند.

 

کاغذ و فیلم شفاف و مات (نیمه شفاف) در مراحل طراحی

کاغذ مخصوص کپی برداری، پوستی و کالک (Tracing paper) برای انتخاب کردن اطلاعات تصویری، رونوشت برداشتنن منتقل کردن اطلاعات تصویری، تغییردادن و دگرگون کردن مختصات اطلاعات تصوییری از یک سطح به سطح دیگر، مرود استفاده قرار می گیرد. کپی برداری در فرایند طراحی برای تهیه پلان و تجزیه و تحلیل فضای اصلی کار و ارتباطات جزء جزء ترکیب دهنده کار بسیار مفید است.

با قرار دادن کاغذ پوستی، کالک یا طلق، کارکردن بر روی سری طرح های ارتوگرافیک (Orthographick)که بر روی کاغذ سفید کشیده شده اند، می توان مفاهیم فراوانی را به صورت سه بعدی در برابر چشم نمایان ساخت. مراحل اجرای این آزمایش بصری به طراح کمک می کند تا طرز تلقی، روش و درک حساسی را نسبت به حرکت اشیاء در فضا بدست آورد.

هر مرحله از مراحل مختلف یک ایده در حال تکوین را می توان با استفاده از ماژیک های نایلونی یا مرکب، بر روی یک طلق شفاف ترسیم کرد و سپس با قرار دادن کلیه مراحل بر روی یکدیگر، آن ها ر ا با هم ترکیب نمود.

این روش به طراح امکان می دهد که روابط پیچیده تر ایده اش را ببیند و ملاحظات فیزیکی و غیرفیزیکی را با هم ترکیب کرده و آها را به صورت گرافیکی درک نماید.

در موقع تهیه گزارش های نوشتاری، یا نمایش آثار بر روی دیوار یا نمایش به وسیله پروژکتورهای اورهد می توان راه حل ها و پیشنهادهای پیچیده و بغرنج را نیز با اجرای این روش، یعنی روی هم قرار دادن اطلاعات پی در پی به روی طلق های جداگانه و ترکیب آنها به دیگران انتقال داد.

ساختار پی در پی و تدریجی لایه های طلق حاوی اطلاعات، که با این رووش روی هم قرار می گیرند(Super impose) و درهم ادغام می شوند، عمدتا” برای توضیح و ارزیابی جنبه های مختلف مربوط به منطقه و طرح های پیشنهادی در مورد پلان های پیچیده و بغرنج، مورد استفاده قرار می گیرد. (تکنیک های گرافیک، ترجمه اردشیر کشاورزی. ص ۶و۷و۸)

 

نظام استاندارد اندازه کاغذ C , B , A

نوعی نظام بین المللی که در آغاز از سوی اداره استانداردهای آلمان (DIN) برقرار شد و متعاقب آن از سوی سازمان بین المللی استانداردها (ISO) در سوئیس پذیرفته شد. مجموعه استانداردهای A کلیه نوشت افزارها و کتاب ها را در بر می گیرد، مجموعه استانداردهای B طیف واسط جایگزینی است که معمولا” برای اندازه پوسترها و اعلان دیواری و . . . به کار می رود، مجموعه استانداردهای C منحصرا” برای اندازه پاکت منظور شده است.

اندازه های گروه A  از مستطیلی با مساحت یک متر مربع مشتق می شود (ورق A صفر). اضلاع تمامی ورق ها دارای نسبتی برابر با  ۴۱۱۴۲/۱:۱ است، که به هر تعداد تا بخورند همواره این نسبت ثابت برقرار می‌ماند. اندازه‌های ارائه شده در زیر براساس میلی‌متر است .

عوامل زیبا سازی صفحات چاپی

۱- فرم چاپ    ۲-تصاویر و طرحها    ۳- خطوط و حروف    ۴- رنگها و بی رنگها

۵- تیترها و سوتیترها     ۶- فضاهای پر و خالی

قواعد صفحه آرایی[۱]

طراحی صفحه این چند وظیفه اساسی را در کتاب عهده دار است.

اطلاع می دهد، توجه را جلب می کند؛ سرگرم می کند؛ و آگاه می سازد. طراحی صفحه در واقع ترکیبی است که از تصویر؛ حروف، رنگ و.. به خود می آید. در طراحی مجله (جز روی جلد) باقی صفحه ها، به صورت زوج هستند. و بیننده همواره دو صفحه را با هم می بیند. بنابراین هیچ صفحه ای بدون در نظر گرفتن صفحه مقابل خود نباید صفحه آرایی شود. در صفحه آرایی یک صفحه گسترده همواره لازم است که برحاشیه بین دو صفحه غلبه شود. دو صفحه روبرو را می توان با عواملی مانند نوع حروف، تصویر پردازی، رنگ، فضای سفید، حروفچینی، کادر، و یا ترکیبی از تمامی این عوامل به هم ربط داد. از جمله عوامل مهمی که دو صفحه را به هم مربوط می سازد. عکس افقی است که حاشیه بین دو صفحه را از بین می برد. تصاویر با ید با گروه سنی کودک همخوانی داشته باشد .و چیدمان تصاویر در صفحه آرایی نقش بسزایی را ایفا می کند .

برای مشخص کردن دو موضوع مختلف از یکدیگر در یک شماره مجله، می توان از دو آرایش ستونی متفاوت استفاده کرد. طراحی صفحه باید چنان با موضوع هماهنگ باشد که طراح آن را حس کند. در عین حال، سلیقه خواننده را نیز باید در نظر داشت. باید توجه داشت که طراحی صفحه ها یک هنر و کار عملی است. یعنی تنها برای به وجود آوردن یک کار هنری نیست بلکه نتایج عملی آن نیز در طرح دخالت دارد.

عناصر صفحه[۲]

  1. گرید (شبکه)

در بسیاری از فرهنگ ها سابقه استفاده از گرید در نقاشی ، طرح های تزئینی، معماری و پارچه وجود دارد . در طراحی گرافیک بیز . گرید ساختار زیرین صفحه ارایی است و در معماری طرح کلی را امکان پذیر می کند . در واقع گرید فضای درون صفحه را به واحد های یکسان تقسیم می کند. اگر برای یک کتاب از گرید استفاده شود ، حسی از وحدت و انسجام درصفحات کتاب پدید می آورد . گرید به صفحه فرم و محتوا می دهد و قواعدی را برقرار می کند که تداوم و پیوستگی را در تمامی صفحات تثبیت می کند. گرید ابزاری است برای انتظام بخشیدن به تمام عناصر طراحی . اگر از گرید
به درستی استفاده نشود خود می تواند عامل بازدارنده ای برای طرح جالب باشد و ممکن
است جلوه ای یکنواخت و خشک به صفحه بدهد.

در نرم افزار های صفحه ارایی نیز امکانات زیادی برای خلق گرید با استفاده از خطوط راهنما (guidelines) وستون ها وجود دارد . خطوط راهنما همان کاری را می کنند که خط کش T و گونیا در ترسیم فنی انجام می دهند. این خطوط امکان میدهند تا عناصر به صورت هم تراز ودر یک خط چیده شوند.

 

 

۲ . ستون ها

در بسیاری از متون و مدارک نوشتاری برای نظم بخشیدن به متن و تصاویر از ستون استفاده می شود . میزان پهنا یا عرض ستون تاثیر زیادی خوانایی متن دارد . اگر ستون بیش از حد پهن باشد ، چشم مجبور است که سر تا سر طول سطر را مرور یا رو بش کند و لذا خواندن مشکل می شود.

ستونی که بیش از حد باریک باشد نیز موجب خستگی چشم می شود . زیرا چشم باید مرتبا سطر ها را با تناوب بیشتری مرور کند. اندازه حروف و پهنای ستون رابطه مستقیمی با هم دارند .اگر از ستون باریک استفاده شود ، حروف نیز باید کوچک باشند،
و فاصله بین سطر ها هم باید کم باشد . پهنای ستون را باید عاملی درنظر گرفت که                   می تواند به خواندن آسانترمتن چاپی کمک کند.

فضای سفید یا حاشیه بین دو ستون نیز باید به دقت انتخاب شود ونباید بیش از حد باریک یا پهن با شد . اگر فاصله بین ستون ها کم باشد ، سطح کاغذ تیره می شود و خواندن را با مشکل مواجه می کند و اگر ستون ها بیش از حد از هم فاصله داشته باشند،یک فضای خالی در وسط صفحه ایجاد می کند و خواندن متن را دشوار می سازد.

۳ . فضای سفید

صفحه سفید برای طراح نا آزموده هولناک است . هر علامت یا نشانی که بر کاغذ بگذارد، بلا فاصله سطح کاغذ را تغییر می دهد. طراحان بی تجربه فضای سفید دور صفحه را سوراخی میبینند که باید پر شود. یکی از رموز طراحی خوب این است که بدانیم چگونه آگاهانه از فضای سفید بهره ببریم. فضای سفید هم می توانند دشمن باشد و هم دوست.بااستفاده از فضای سفید می توان توازن را در صفحه برقرار کرد وراه تنفسی برای صفحه گذاشت و از آشفته شدن صفحه و شلوغی و تراکم بیش از حد صفحه جلو گیری کرد و جایی را برای استراحت چشم اختصاص دارد.معمولا طراحان بی تجربه
سعی دارند تا از تمام فضای سفید صفحه بهره برداری کنند.اما ضروری است که طراح به خوبی تاثیر و کارکرد فضای سفید را فرا گیرد و نحوه استفاده از ان را به تجربه بیاموزد.کسب مهارت در به کارگیری فضای سفید مستلزم تجربه اندوزی و مطالعه
دقیق دیگر آثار چاپی و بررسی نحوه سامان بندی این فضا ها در آثار دیگر طراحان است.

۴ . حاشیه عطف

میزان پهنایی که به هنگام صحافی کار نهایی استفاده می شود.حاشیه باید به قدر کفایت پهن باشد تا متن در درون حاشیه عطف حذف نشود. اگر اثری را طراحی می کنید که قرار است صحافی شود،بهتر است با چاپگر خود مشورت کنید تا پهنای حاشیه مناسب برای حاشیه عطف را مشخص سازد.

 

۵ . حاشیه ها

محدوده پیرآمونی یک صفحه یا حاشیه نوعی فضای سفید محسوب می شود و به عنوان فضایی برای تنفس استفاده می شود.اندازه حاشیه تاثیر مستقیمی بر میزان خوانایی،رنگ وجذابیت ظاهری صفحه دارد. اگر حاشیه بیش از حد پهن باشد، متن به نظر سبک تر می رسد،در حالی که حاشیه باریک صفحه را سنگین تر، متراکم تر و دشوارتر می سازد.

۶ . نقطه کانونی

اگر به یک صفحه نگاه کنیم ، چشم ما نخست به یک محدوده خاص که توجه مارا به خود جلب می کند ،کشیده میشود. این محدوده را نقطه کانونی می نامند. همین نقطه است که توجه خواننده را به خواندن متن وباقی محتوای آن جلب کرده و یا دفع می کند.
نقطه کانونی نباید بیش از حد متعارف و موکد باشد زیرا در این صورت باقی ترکیب بندی صفحه تحت الشعاع آن قرار می گیرد و نادیده انگاشته می شود.

خلق یک صفحه آرایی موثر و زیبا برای صفحه به انتخاب صحیح و توجه دقیق به جزئیات بستگی دارد.

رنگ

رنگ، عنصر بسیار موثری را است و عکس العملهای آنی را در مخاطب ایجاد         می کند. تاثیر رنگ آمیزی جالب روی جلد، بیشتر از داستان هیجان انگیز است.زیرا رنگ آمیزی در زمانی کوتاه دیده می شود، در حالی که داستان جالب را باید اول دید. بعد خواند و در مرحله سوم آن را فهمید، و درک کرد. بهترین رنگها برای روی جلد رنگهای کنتراست (متقابل) است و درحالی که برای ایجاد یک فضای جالب، برای آسان خواندن، لازم است از رنگهای هارومونیزه (هماهنگ) و تنالیته استفاده کرد.رنگ حروف متن، باید کاملا سیاه چاپ شود، چون چاپ سیاه حروف (بویژه حروف خیلی ریز)، اغلب خاکستری به نظر   می رسند. استفاده از چاپ حروف رنگی برروی متن تصویر، دقیقا باید با توجه به رنگ اصلی تصویر متن صورت گیرد. یعنی اگر رنگ در تصویر متن نارنجی است بهترین نوع رنگ حروف چاپ شده روی این تصویر آبی است.

حروف

«حروف» از عناصر مهم دیگری است که در صفحه آرایی مجله باید به آن توجه کرد. مهمترین مشخصه حروف، اندازه های متفاوت آنهاست. واحد اندازه گیری حروف «پوینت» می باشد و هر پوینت، برابر ۱/ ۷۲ اینچ است. ریزترین حروف، ۴ پوینت و درشت ترین آنها، ۸۴ پوینت است.

اندازه حروف در تیتر، سوتیتر و لید متن اصلی متفاوت است. معمولا تیتر، بزرگتر از سوتیتر و سوتیتر بزرگتر از متن اصلی و لید مشخصتر از حروف متن هستند. آرایش حروف( متن) در صفحه، در قالب ستون بندی صورت می گیرد. ستون بندی مجله ممکن است دو، سه، یا حتی چهار ستونی باشد.

حروفچینی به شیوه های مختلف صورت می گیرد. مهمترین آن، حروفچینی با ماشین تحریر، تایپ،خطوط تحریری (شابلون) و حروف برگردان، حروفچینی دستی، حروفچینی ماشینی، فتوتایپ، لاینوترون، لاینوفیلم، فتو ترونیک، اینتر تایپ، لاینو تایپ و فتو تایپ است.

وظیفه طراح سامان بخشیدن به عناصر به نحوی است که بیننده را از طریق اطلاعاتی که در صفحه جای داده است هدایت و جهت دهد . عناصر طراحی ، حروف چاپی و گرافیک باید به شیوه ای سامان و نظم یابد که مطالب صفحه به آسانی قابل خواندن باشد و خواننده را به پیگیری مطالب ارائه شده ترغیب کند.معمولا طراح از برخی شیوه های خاص استفاده می کند تا عناصر درون صفحه را انتظام بخشد .

صفحه آرایی کتاب

کار صفحه آرایی کتاب دقت و ظرافت خاصی را طلب می کند تا عاری از هر گونه عیب و ایراد باشد، منظور از صفحه آرایی کتاب، ایجاد انگیزه ی بیشتر برای خواندن، راحت تر خواندن و وجود آوردن زیبایی است، یک صفحه آرایی خوب و مناسب با موضوع کتاب می تواند تأثیر بیشتری روی خواننده بگذارد و رغبت خواننده را افزایش دهد و مفید باشد در پیشرفت و رشد فرهنگ و همچنان می تواند ذوق بصری خواننده را اصلا نماید.

در صفحه آرایی صفحات هر کتاب باید به تناسب قطع، موضوع و مخاطب، دارای چهارچوب و شکل بندی مناسبی باشد و آرایش هرصفحه باید براساس این چهارچوب صورت گیرد و برای داشتن یک چهار چوب و شکل بندی مناسب ضرورت است که فضای هر صفحه دارای تناسب موزون و چشم نوازی باشد و مخاطب یا خواننده را به خود جلب نماید و از خواند کتاب لذت ببرد.

در صفحه آرایی یک کتاب فضای متن، تصویر، سرصفحه، پایین صفحه، و دیگر نشانه های بصری باید براساس یک قاعده و نظم شکل بندی شود تا هر کدام از هم تفکیک شود و یکی دیگر از نکات قابل توجه در صفحه آرایی و یا در زیبایی صفحه بندی فضای سفید می باشد صفحه سفید برای طراح بی تجربه ترسناک است. هر علامت یا نشانی که بر کاغذ بگذارد، بلا فاصله سطح کاغذ را تغییر می دهد. طراحان بی تجربه فضای سفید اطراف صفحه را نقطه ی خالی می بینند که باید پر شود. یکی از رموز طراحی خوب این است که بدانیم چگونه آگاهانه از فضای سفید استفاده خوب کنیم.فضای سفید هم می توانند دشمن باشد و هم دوست.با استفاده از فضای سفید می توانیم توازن را در صفحه برقرار کنیم و راه تنفسی برای صفحه بگذاریم و از تراکم بیش از حد صفحه جلو گیری کنیم.معمولا طراحان بی تجربه سعی دارند تا از تمام فضای سفید صفحه استفاده کنند وهیچ خالی گاهی نگذارند.اما ضروری است که طراح به خوبی تاثیر و کارکرد فضای سفید را فرا گیرد و نحوه استفاده از آن را به تجربه بیاموزد.کسب مهارت در به کارگیری فضای سفید مستلزم تجربه زیاد و مطالعه دقیق آثار چاپی دیگر و برسی طریق صفحه بندی این فضا ها در آثار دیگر طراحان است که در بعضی مواقع یا می توان گفت در اکثر مواقع زیاد بودن فضای خالی هم زیبایی خاص خود را دارد که البته بستگی دارد به سلیقه صفحه آرا که چطور می تواند این زیبایی را بوجود بیاورد، باید طوری باشد که مخاطب نه از سیاه زدن صفحه و نه از سفید بودن آن خسته شود.

اما امروزه طراحان در تنظیم کتابها، غیر از رعایت اندازه کاغذها و قطع کتاب از نسبتهای طلایی غیر رسمی نیز استفاده می کنند و با تنظیم فضای متن، تصویر، سرصفحه ها و دگر نشانه های بصری به آرایش صفحه مبادرت می ورزند و سعی برآن دارند که صفحه آرایی آنها روحیه و موضوع کتاب صورت گیرد. در این حالت هنرمندان سعی در زیبا سازی بصری صفحات دارند که خواه ناخواه تناسبات طلایی به گونه ای فطری در کارشان ظهور پیدا می کند در هر حال رعایت اصول و قوانین زیبایی شناسی و تناسبات طلایی، خصوصاً زمانی که کار با عشق، علاقه و انگیزه ی درونی انجام می گیرد، از زیبایی و چشم نوازی لازم برخوردار می شود.

در طراحی سمت و سوی دید تصویر، در کتابهای تصویری، با گذاری تصاویر بایستی با توجه به محتوا و ترکیب بندی تصویر و تأثیر متقابل تصویر و متن صورت گیرد.

تصاویر عموماً به تناسب عناصر بصری که دارد به جهاتی از بالا، پایین، چپ و یا راست متمایل است. گاهی چهره یا چهره هایی تصویر به یکی از چهار جهت فوق الذکر متمایل است. در این موقع بهتر است مطلب و تیتر با جهت نگاه و توجه تصویر هماهنگ باشد. عناصر بصری و نشان ها، عموماً برای توجه دادن به یک تیتر یا مطلب به کار        می رود که بایستی در به کار گیری آنها، به سادگی و خوانایی متن نیز توجه کرد. اصولاً به کار گیری هر عنصری در صفحه بایستی، با هدف آرامش و آسایش خواننده در راحت خواندن و ایجاد انگیزه برای مطالعه بیشتر صورت بگیرد. همچنان جلد کتاب که در واقع کار پوشش و حفاظت صفحات یک کتاب را بعهده دارد، یکی از ارکان کتاب سازی است، طراحان و صحافان کتاب همیشه کوشش کرده اند تا طرح های زیبایی برای جلد طراحی کنند و استحکام لازم را نیز برای جلد کتاب فراهم نمایند.

امروزه در طراحی جلد کتاب دقت و ظرافت بیشتری بکار برده می شود، صنعت چاپ نیز با رشد سریع تکنولوژی دچار تغییرات بسیار شده است و فن آوری کاغذ و مقوا سازی و نیز به دلیل مصرف زیاد کتاب، صحافی شکل اجمالی و ساده به خود گرفته و جلد اکثر کتابها از یک لایه مقوا تشکیل می شود. البته پیشرفت و امکانات وسیع چاپ باعث شده تا از طرحها و رنگهای متفاوت بر روی جلد کتاب استفاده شود. در گذشته هدف اول جلد سازی محافظت از کتاب و بعد زیبایی آن بوده است، طراح روی جلد کتاب های امروزی دارای تنوع بیشتری نسبت به گذشته است. این تنوع در عین حال شامل جنس جلد کتابها نیز می شود. اگر به فروشگاه ها و نمایشگاه های بزرگ کتاب مراجعه کنیم، انواع جلد ها و طرح ها را خواهیم دید. جلد های با طرح های ساده و با رنگهای محدود و جلد های مقوایی، جلد های پلاستیکی و… با رنگ های متنوع، این تنوع در واقع پاسخگوی نیاز های مخاطبان و بهره گیران از کتاب است.

اما برمی گردیم و نگاهی می اندازیم به طرحها و طراحان امروزی در افغانستان، گرافیک از آن دست هنر هایی است که کمتر در افغانستان شناخته شده و محدود کار هایی هم که در این زمینه صورت گرفته نتوانسته است به شناخت و معرفی بیشتر این هنر کمک کند و هنوز که هنوز است در عصر ما قلمرو گرافیک نه تنها که گسترده نشده بلکه مردم حتی با واژه گرافیک آشنا نیستند، همین دلیل است که هیچ گونه ارزش و توجهی به این هنر صورت نمی گیرد وکار طراحی و صفحه آرایی یکی از کار های پیش پا افتاده و بی ارزش تلقی می شود و تعداد محدودی از طراحانی که در افغانستان زندگی می کنند بصورت غیر حرفه ای، نا آشنا و یا تقلیدی کار می کنند، و تعداد انگشت شماری هم که وجود دارند و به این هنر بلدیت دارند، بازهم باید برگردیم به حرف پیشتر که هیچ توجهی به کار طراحی در افغانستان صورت نمی گیرد.

هدف از صفحه آرایی کتاب، ایجاد انگیزه بیشتر برای خواندن، راحتی در خواندن و ایجاد زیبایی با به کارگیری عناصربصری معقول است. صفحه آرایی خوب و مناسب باموضوع کتاب می تواند رغبت خواننده و مخاطب را افزایش دهد.

یک صفحه آرایی خوب می تواند کمک موثری در توسعه و رشد فرهنگ داشته باشد و ذائقه بصری خوانندگان کتاب را اصلاح و تقویت کند.

این نکته نیز پیشتر اشاره شد که صفحات هر کتاب بایستی به تناسب قطع، موضوع، و مخاطب، دارای چهارچوب وکرسی بندی مناسبی باشد. آرایش هر صفحه نیز براساس این شبکه بندی انجام می شود و برای داشتن یک شبکه بندی مناسب ضرورت دارد که فضای صفحه دارای تناسبی موزون و چشم نواز باشد. ابعاد صفحات کتابهای موجودعموماً مطابق اندازه های طلایی و یا بسیار نزدیک به آن است.

می دانیم که مربع یک شکل هندسی چهار ضعلی و منظم است و چهارگوش آن هر کدام دارای زاویهٔ ۹۰ درجه است. اگر قطر این مربع شاخص را رسم کرده و قوسی به مرکز d و به شعاع db رسم کنیم، امتداد خط dc را در نقطه ای به نام c قطع می کند. حالا با کشیدن یک خط عمود از نقطه c و نیز امتداد دادن خط ab تا نقطهٔ b مستطیل abcd به دست می آید که مستطیل طلایی نام دارد و نسبتهای اضلاع آن چنین است:*۴۴/۱۱=۲√ این اندازه عموماً در معماری و هنرها کاربرد وسیعی داشته است و هم اکنون نیز اندازهٔ کاغذ تثبت شده، مقواها و بسیاری از ورقه های فلزی و محصولات صنعتی مسطح و هموار براساس این نسبت تولید می شود

این تناسب در اندازه صفحات کتابها نیز رعایت می شود. دو صفحهٔ باز شده و روبروی هم یک کتاب نیز از همین تناسب برخوردار است.

برای تعیین محل متن در صفحات کتاب از  تناسب گرید طلایی استفاده می شود:

ابتدا مستطیلی با ابعاد طلایی مطابق شکل فوق ترسیم و آن را از وسط به دو قسمت مساوی تقسیم می کنیم.

تا صفحات زوج و فرد به دست بیاید. سپس قطرهای ۱ ،*۲ ، ۳ و ۴ را رسم می کنیم آنگاه از نقطهٔ a خطی عمود می کشیم تا ضلع بالایی مستطیل را قطع کند. از نقطهٔ مذکور خطی به نقطهٔ c وصل می کنیم . محل تلاقی این خط را با قطر ۱، b می نامیم. از نقطهٔ b خطی نقطه چین به موازات اضلاع بزرگ مستطیل رسم می کنیم تا قطر ۴ را قطع
کند. از آنجا نیز خط نقطه چین عمود دیگری به اضلاع بزرگ پایینی مستطیل رسم                  می کنیم تا قطر ۱ را قطع کند و از همان نقطه، خط نقطه چین سوم را به موازات اضلاع بزرگ مستطیل رسم می کنیم.

از نقطهٔ b نیز یک خط نقطه چین عمود رسم می کنیم تا یک مستطیل نقطه چین تشکیل شود. این فضا برای جاگذاری متن کتاب مناسب است.

حاشیه های به دست آمده نسبتهای زیر را خواهند داشت:

الف= الف (داخل)           ب=الف+۲/۱ الف (بالا)

ج=ب+۲/۱ ب (بیرون)            د=ج+۲/۱ ج(پایین)

همانگونه که ذکر شد رعایت نسبتهای طلایی رسمی در معماری و هنرها بطور کلی کاربرد داشته ولکن هم اکنون شیوهٔ استفاده از این نسبتها دستخوش تغییراتی شده است.

طراحان در تنظیم کتابها، غیر از رعایت اندازهٔ*کاغذها و قطع کتاب،*بعضاً از نسبتهای طلایی غیر رسمی نیز مدد گرفته وبا تنظیم فضای متن، تصویر، سر صفحه ها و دیگر نشانهای بصری به آرایش صفحه مبادرت می ورزند و سعی می کنند که صفحه آرایی آنها به تناسب روحیه و موضوع کتاب صورت بگیرد. در این حالت هنرمندان سعی در زیباسازی بصری صفحات دارند که خواه ناخواه تناسبات طلایی به گونه ای فطری در کارشان ظهور پیدا می کند. در هر حال رعایت اصول و قوانین زیبایی شناسی و تناسبات طلایی، خصوصاً زمانی که کار با عشق و علاقه و با صفایی درونی انجام می گیرد،*از زیبایی و چشم نوازی لازم برخوردار می شود.

نکته های دیگر در صفحه آرایی

۱) جهت و سوی نگاه تصویر، در کتابهای تصویری،*جاگذاری تصاویر بایستی با توجه به محتوا و ترکیب بندی تصویر و تاثیر متقابل تصویر و متن صورت گیرد. هر تصویر عموماًت به تناسب عناصر بصری که دارد به جهاتی از بالا، پائین، چپ و یا راست متمایل است. گاهی چهره یا چهره هایی تصویر به یکی از چهار جهت فوق الذکر متمایل است. دراین مواقع بهتر است مطلب و تیتر با جهت نگاه و توجه تصویر هماهنگ باشد. به این نمونه ها توجه کنید.

۲) عنصاری بصری و نشان ها. این عناصر عموماً برای توجه دادن به یک تیتر یا مطلب به کار می رود که بایستی در به کارگیری آنها،*به سادگی و خوانایی متن نیز توجه کرد. اصولاً به کارگیری هر عنصری در صفحه بایستی ، با هدف آرامش و آسایش خواننده در راحت خواندن و ایجاد انگیزه برای مطالعه بیشتر صورت بگیرد.

 

طراحی جلد کتاب، یونیفورم و مجله

جلد کتاب که در واقع کار پوشش و حفاظت صفحات کتاب را به عهده دارد، یکی از ارکان کتاب سازی است. طراحان و صحافان کتاب همیشه کوشش کرده اند تا طرحهای زیبایی برای جلد فراهم کنند و استحکام لازم را نیز برای جلد کتاب ایجاد نمایند. خصوصاً در گذشته که تهیهٔ کتاب مستلزم زحمات زیادی بود، حفظ کتاب یا پوشش جلد از اهمیت بالایی برخوردار بوده است.

جلد اغلب کتابهای قدیمی با پوست و چرم و پارچه های مقاوم تهیه می شده که امروزه نیز برای صحافی کتابهای نفیس و ارزشمند از پوست و چرم مصنوعی و پارچه و دیگر مواد مقاوم استفاده می شود. برای حفاظت بعضی ازکتابها، صندوق و جعبه نیز ساخته می شده تا این متاع گرانبها و ارزشمند به خوبی نگهداری شود.

امروزه، با پیشرفت علم و تکنولوژی و فن آوری کاغذ و مقواسازی و نیز به دلیل کثرت آدمها و مصرف زیاد کتاب، صحافی شکلی اجمالی و ساده به خود گرفته و جلداکثر کتابها از یک لایه مقوا به نام شومیز تشکیل می شود. البته پیشرفت و امکانات وسیع چاپ باعث شده تا از طرحها و رنگهای متفاوت بر روی جلد کتاب استفاده شود. در گذشته هدف اول جلدسازی محافظت از کتاب و بعد زیبایی آن بوده است.

طراحان، عموماً برای تزیین جلد کتابها از عناصر تزیینی و نقاشی گل و بوته و تذهیب و تشعیر و بعضاً قطاعی عناصر تزیینی بهره می گرفتند و نام و عنوانی نیز بر روی کتابها مشاهده نیم شد. ولکن امروزه، نام و عنوان هر کتابی بر روی جلد آن چاپ می شود و اغلب طراحان کوشش دارند تا محتوای کتاب را نیز در قالب طرح و تصویر و یا آرایشهای ویژه در روی جلد کتاب منعکس کنند و خواست و نیاز و روحیه مخاطب را نیز در نظر بگیرن طرح روی جلد کتابهای امروزی دارای تنوع بیشتری نسبت به گذشته است. این تنوع در عین حال شامل جنس جلد کتابها نیز می شود. اگر به فروشگاهها و نمایشگاههای بزرگ کتاب مراجعه کنیم، انواع جلدها و طرح جلدها را خواهیم دید. جلدهایی با طرحهای ساده و با رنگهای محدود و جلدهای مقوایی، جلدهای پلاستیکی، جلدهای مقوایی سلفون کشیده و … با رنگهای متنوع. این تنوع در واقع پاسخگوی نیازهای مخاطبان و بهره گیران از کتاب است.

کثرت کتابهای منتشره باعث شده تا بعضی از ناشران و یا موسسات فرهنگی، طراحی کلی و مشخص برای روی جلد کتابهای خود تهیه کنند تا از رقبای خود تمیز داده شوند. این نوع کتابها دارای شکلی مشخص و ثابت هستند که فقط در عنوانها و احتمالاً طرح کوچکی که به تناسب موضوع بر روی آنها چاپ می شود با هم اختلاف دارند. این گونه
طرح جلدها دارای (یونیفیورم) ثابت هستند. یونیفورم یا پوشش متحدالشکل عموماً به لباسها و طرح جلدهای مشابهاطلاق می شود.

امروزه جلد کتابها از چند عنصر تشکیل شده که عبارتند از: جنس پوشش کتاب، عنوان کتاب، طراحی روی جلد، نشان و علامت ناشر،*عطف و پشت جلد که بعضاً ساده و در پاره ای موارد نیز حاوی اطلاعاتی در خصوص متن کتاب، نشان، علامت و آدرس ناشر و قیمت کتاب و بارکد و نیز معروف مؤلف و مترجم تشکیل شده است.

 

طراحی شناسنامه کتاب

هر کتاب دارای یک صفحه ویژه به نام شناسنامه است که به آن صفحهٔ حقوقی نیز        می گویند. صفحهٔ شناسنامه حاوی اطلاعاتی در خصوص نام کتاب، مؤلف، مترجم، ویراستار، لیتوگرافی، چاپخانه، تعداد نسخه های چاپ شده و نوبت و تاریخ جاپ و مشخصات ناشر است. اطلاعات دیگری همچون فهرست نویسی کتابخانه ای و شابک نیز در این صفحه ارائه می شود.

در ارائه اطلاعات شناسنامه نیز می توان از ترکیب حروف مختلف و تنظیم آنها و با بهره گیری از بعضی عناصر سادهٔ بصری مانند خط، نقطه و گاهی نیز از رنگ برای ایجاد زیبایی و چشم نوازی و خوانایی بیشتر،*بهره مند شد. اگر چه اطلاعات این صفحه محدود و مشخص می باشد ولکن دارای تنوع زیادی در تنظیم و چینش آنها وجود دارد. در تنظیم صفحه شناسنامه نیز بایستی به سن و سال مخاطب کتاب توجه شود.

 

طراحی فهرست کتاب

برای دسترسی آسان و سریع به محتوای هر کتاب نیاز به فهرست هست که معمولاً در صفحات اولیه کتاب چاپ می شود. البته کتابهای دارای صفحات زیاد و مطالب متنوع معمولاً بایستی فهرست داشته باشند. به عنوان مثال یک کتاب درسی و یا علمی که از بخش ها و فصلها و موضوعهای گوناگونی تشکیل شده حتماً نیاز به فهرست دارد ولیکن یک کتاب سادهٔ کودکانه که فقط حاوی یک قصهٔ مصور است،*نیازی به فهرست ندارد. گاهی کتابهای قطوری مثل بعضی از رمانها که هیچگونه بخش بندی و فصل بندی و تیتری جز عنوان اصلی ندارد، فهرست نیز نمی خواهد.

بعضی از کتابها دارای فهرستی ساده و بعضی نیز دارای فهرستی ترکیبی هستند.

بطور مثال کتابی که فقط دارای چند بخش یا فصل و یا تیتر هست،فهرستی ساده دارد. اما کتابی که در هر بخش آن چند فصل و در هر فصل چند تیتر و هر تیتر دارای چندسوتیتر (تیتر فرعی) هست، نیاز به فهرستی مفصل دارد. ترتیب فهرست کتابهایی که دارای مطالب متعدد و متنوعی هستند بدین قرار است:

همانگونه که ملاحظه می کنید ممکن است هر بخش دارای چند فصل و هر فصل دارای چند تیتر اصلی و هر تیتردارای چند سوتیتر (تیتر فرعی) باشد. گاهی نیز ممکن است هر سوتیتر دو سه موضوع کوچکتر نیز بعد از خود داشته باشد.

هر بخش را می توان به تنهٔ درختی تشبیه کرد که هر چه بالاتر می رود تا به شاخه های کوچکتر و از آنجا به سر شاخه ها و برگها برسد. برای تهیهٔ صفحات فهرست و یا هر صفحهٔ دیگری از یک کتاب و برای حفظ هماهنگی لازم بین تمامی صفحات آن بایستی یک چهارچوب خاص برای کلیهٔ صفحات طراحی شود. این اسکلت بندی یکسان موجب می شود که صفحات کتاب با یکدستی و با انتظامی واحد به دنبال هم قرار بگیرند.

تمامی صفحات خاص مانند: عنوان، فهرست، شناسنامه، آغاز، متن و … بایستی از آن چهارچوب اصلی تبعیت کنند تا تعادل بصری و تناسبات همگونی در صفحات احساس شود.

 

طراحی صفحه عنوان

صفحهٔ عنوان هر کتاب معمولاً دارای اطلاعاتی به شرح زیر است:

۱) اسم یا عنوان کتاب
۲) نام مولف
۳) نام مترجم (در صورتی که کتاب ترجمه شود(
۴) نام ویراستار
۵) تصویر گر، عکاس.، رسام و …

جاگذاری اسم کتاب در صفحهٔ عنوان و تنظیم آن با دیگر اطلاعاتی که بر شمردیم تابع ذوق و سلیقهٔ زیباشناسانه و در عین حال ارزش گذاری به تک تک اطلاعات است. بدیهی است بهترین جای صفحهٔ عنوان به اسم کتاب تعلق دارد و سپس به نام مؤلف. بقیهٔ موارد نیز به تناسب در صفحه جاسازی می شوند. می توان نقاط طلایی صفحهٔ عنوان را تعیین و رسم و مابقی اطلاعات را در آن جاسازی کرد.

روش دیگر آن است که اسم و دیگر اطلاعات را چندین باز جابجا کرده و در صفحه حرکت بدهیم تا جای مناسب آنها را پیدا کنیم. بدیهی است که طراحی صفحهٔ عنوان و جاسازی مطالب آن بایستی با دیگر صفحات اولیهٔ کتاب نیز هماهنگی داشته باشد. و از همان اسکلت بندی کلی صفحات تبعیت کند.

در طراحی صفحات می توان از امکانات متعددی که در اختیار ما هست استفاده کنیم. تعیین قلمی ویژه از حروف، انتخاب اندازه آن، ترسیم قاب برای عنوان و یا آزاد گذاشتن آن، استفاده از نشانه های هندسی، خط، خط چین و امثال اینها امکان ایجاد تنوع در طراحی صفحهٔ عنوان را به ما می دهند.لکن در هر حال بایستی به نکاتی دیگر نیز توجه داشته باشیم که پرهیز از شلوغی صفحه و سرد درگم کردن خواننده، رعایت موضوع و مخاطب کتاب و … از جمله آنهاست. به این نمونه ها توجه بفرمایید:

 

طراحی صفحات خاص

همانگونه که در (آشنایی با صفحه آرایی) بیان شد، موضوع، مخاطب و کاربری هر کتاب می تواند تعیین کنندهٔ نوع طراحی صفحات آن باشد. لذا قبل از اینکه بخواهیم به آرایش یک کتاب مبادرت ورزیم بهتر است همهٔ ویژگیهای آن را بررسی کرده و سپس یک چهارچوب کلی و یکسان برای صفحات آن طراحی کنیم و آنگاه به آرایش هر صفحه بپردازیم.

بدیهی است که در ترکیب بندی صفحات کل کتاب بایستی از همان چهارچوب اصلی اولیه پیروی شود. البته شکل عمومی و کلی صفحات یکسان خواهد شد ولی در جزئیات شکل صفحات قطعاً تفاوتهایی وجود خواهد داشت.

 

صفحه آرایی مجله[۳]

صفحه آرایی مجله اگر چه کاری ذوقی و احساسی است، ولی قانونها و دستورالعملهای تدوین شده و مشخصی دارد. به طور طبیعی در پس هر یک از این دستورالعملها، استدلاهای حسی، منطقی و تجربی نهفته است.

از زمانی که صفحه آرایی در نشریه ها مورد توجه قرار گرفت، اختلاف بین روزنامه و مجله- که تا آن زمان یکی بود – آشکار شد. به عبارتی صفحه آرایی (لی آوت)،جریان طرح ریز و الگوی بصری مجله شد. صفحه آرایی مجله ها و روزنامه ها گرچه در بعضی موارد و جوه اشتراکی دارند ولی معممولا ویژگی و خصوصیت های صفحه آرایی مجله با روزنامه متفاوت است.

 

صفحه آرایی کتاب ، بروشور ، کاتالوگ

در عرف مطبوعات، هرگاه ترتیب انتشار نشریه ای حداکثر ماهی یک بار باشد، برآن نشریه، عنوان «مجله » می گذارند. قطع، تعداد صفحه ها، ترکیب موضوعی مطالب و حتی نوع ماشین چاپی که مورد استفاده قرار می گیرد، از جمله مواردی است که تفاوت میان ترکیب ظاهری مجله روزنامه را میتوان تشخیص داد.

مجله مجموعه ای زا مطالبی است که به طور مرتب با فاصله های معین زمانی منتشر می شود؛ مطالبی که درباره یک یا چند موضوع مختلف می باشند. کلمه Magazine به معنای بازار یا انبار اجناس گوناگون است. اما خریدار مجله تمام اجناس را یکجا خریداری می کند و از میان اجناس، آنچه را که مورد توجه اوست. بهره برداری می کند و آنگاه به انتظار شماره بعد می ماند.

بنابراین تعریف قانونی مجله بدین قرار است : «مجله، نشریه ای است که برای روشن کردن افکار مردم در زمینه های مختلف اجتماعی، سیاسی، علمی، فنی یا ادبی و ترقی دادن سطح معلومات مردم و نشر اخبار و اطلاعات و مطالب عام المنفعه و انتقاد و اصلاح اندیشه در امور عمومی، به طور منظم و در زمان معینی منتشر می شود». اولین ارزش و اهمیت مجله، ظاهر آن، مانند : عکسهای رنگی، کیفیت کاغذ، تصویر پردازی استادانه و استفاده از رنگ و…. است که کل این مجموعه در صفحه آرایی گنجانده می شود. لی آوت یا صفحه آرایی عبارت است از طرح ریزی برای یک صفحه یا گروهی از صفحه ها ؛ اما در اصطلاح به اگلوی نهایی صفحه های چاپ شده نیز لی آوت گفته می شود. از طرفی لی آوت وسیله ای برای ارائه اطلاعات نویسنده در انواع شکلها از قبیل متن، تصویر یا ترکیب متن و تصویر و سایر عوامل نمایش دهنده است.

عناصری در صفحه آرایی به کار گرفته می شوند که کار برد هر کدام از آنها پیرو اصول و قواعد مخصوصی است، هر چند که در مجموع ذوق سلیقه هنرمند نقش غیرقابل انکاری در صفحه آرایی تخصصی و جذاب دارد. نام مجله، قطع، رنگ، عکس، طراحی صفحه ها، تیتر و سوتیتر، ستون بندی و انتخاب حروف، از جمله عناصر مهم صفحه آرایی یک مجله به شمار می روند.

 

 

 

نام مجله

نام مجله، یک علامت تجاری یا نشانه است. نام،باید مشخص، چشمگیر و به آسانی قابل شناسایی و در عین حال جالب باشد، نام، معمولا در بالای جلد چاپ می شود و سه اصل ظاهر خوشایند، درک آسان و جذابیت بصری باید در آن رعایت شود. عنوان مجله بهتر است طراحی شود تا اینکه حروفچینی شود.

 

قطع مجله

قطع مجله معمولا کوچکتر از روزنامه است و انتخاب آن با توجه به اندازه کاغذ معیار به منظور صرفه جویی و اجتناب و از دور ریختن کناره های بیشتر است. یکی از دلایل اصلی تغییرناگهانی «قطع» بوده است. چند اصل مهم وجود دارد که در انتخاب قطع می باید رعایت شود:

– سهولت و راحتی برای درست گرفتن؛

– تناسب بین اندازه و محتوای مجله.

مثلا عرف قطع مجله های کودکان در ایران ۲۱* ۵/۱۶ سانتیمتر است و قطعهای بزرگتر چندان رواج نداشته است. محدودیت فنی از لحاظ اندازه معیار در دستگاههای چاپ نیز گاه تعیین کننده قطع مجله است. نگاهی به تاریخ مجله های ایران نشان می دهد که قطع مجله های عمومی معمولا بزرگتر از مجله های تخصصی بوده است.

 

 

 

روی جلد

عنصر بعدی که نظر مخاطب و خواننده را به خود جلب می کند، روی جلد است. چند عامل، طرح ظاهر و روی جلد مجله را تعیین می کند. اما تمامی این عاملها به عنوان عملهای معیار پذیرفته نشده است. عوامل مزبور به قرار زیر است:

الف : تخصصی یا عمومی بودن مجله؛

ب. عوامل فرهنگی، مثل هدف جلب خواننده به منظور بالا بردن تیراژ تاحد سقوط به سلیقه توده ها و ارزشهای غلط خوانندگان و پیروی از چریانهای نادرست فرهنگی که می تواند روی ظاهر (روی جلد) مجله اثر بگذارد. مثلا در رژیم گذشته تصویر زنان بویژه هنر پیشه های خارجی و داخلی، به عنوان تصویر روی جلد، معرف یک جریان فرهنگی به عنوان یکی از لوازم فرهنگ مصرفی بود؛

ج : مخاطبان خاص،عامل دیگری است که ترکیب و ظاهر روی جلد را تعیین می کند

چنانکه تصویرهای روی جلد مجله های کودکان با مجله های ورزشی کاملا متفاوت است؛

د. حوادث، تنشها و دگرگونیهای اقتصادی،سیاسی و اجتماعی که باعث دگرگونیهای عمده در جامعه می شود، نیز به صورت مقطعی بر روی جلد ها اثر می گذاشته است و مثلا تصویر های روی جلد مجله ها در سالهای ۳۳- ۱۳۳۱ با مضمونهایی سیاسی به صورت عکس و موتثاژ عکس ( شخصیتها ی سیاسی ) فراوان دیده می شود.

روی جلد مجله باید در خور شخصیت و محتوای مجله باشد، درعین حال، ضروری است که روی جلد توجه مخاطب را جلب کند ومیل به ورق زدن و توجه به محتوا را در وی برانگیزد. تصویر پرداز ی روی جلد می تواند نمونه ای انتخابی از محتوای داخلی مجله باشد که در این صورت، خواننده را به درون مجله راهنمایی می کند. چند عامل زیر را می توان به عنوان عامل موثر در موفقیت روی جلد مطرح ساخت.

  • طرح و تصویر پردازی در هر شماره، تنوع کافی را داشته است.
  • طرح روی جلد عجیب، و نا آشنایی آن با ذهن، تا حدود زیادی به موفقیت مجله کمک می کند، مشروط بر اینکه میزان این عجیب بودن به حد ی نباشد که تماشاگر را دلزده کند، بلکه باید چنان باشد که، خواننده را مجبور به کنجکاوی کند. همچنین در طراحی روی جلد به چند سوال باید پاسخ داد.

آیا کاغذ روی جلد از جنس شمیز، یا کاغذ عالی انتخاب شده است؟

مجله در چه مکاین برای فروش عرضه خواهد شد؟

مجله برای چه گروهی منتشر می شود؟

تصویر شخصیتهایی که برروی جلد به کار گرفته می شوند، باید به گونه ای انتخاب شود که زاویه نگاه تصویر به درون مجله باشد. علاوه بر این تصویر ها باید آن چنان بر روی جلد به کار روند که سنگینی تصویر حتما در پایین صفحه قرار گیرد. در هر صورت، رابطه ترکیب تیتر ( تیتر ی که از مطالب داخل برای روی جلد برگیزده شده ) و تصویر روی جلد حتما رعایت شود و چنان نباشد که با یکدیگر بیگانه باشند. عکس در بسیاری از موارد، به خودی خود، ارزش پیام رسانی دارد؛ در حالی که ممکن است پیام یا خبری را تکمیل کند و گاه به جای پیام با خبر بنشیند.

عکس، خواننده را به طور مستقیم در کوران حوادث قرار می دهد و در عین حال، او را سرگرم نیز می کند. عکسهایی که در مجله ها چاپ می شوند، چهار نوع هستند:

 

۱ )عکسهای منفرد با تیتر و شرح عکس جداگانه؛
۲ )عکسهای منفرد، داخل یک متن و خبر؛
(۳ عکسهای پی درپی (ماننده باندهای تصویری)؛
۴ )عکسهای مونتاژ.

هر عکس یا تصویر دارای زاویه دید مخصوصی است. این زاویه، مسلط به نقطه ای است که تصویر به آن نگاه می کند. اگر تصویری به سمت چپ نگاه کند، عمل پیاده کردن آن را در سمت راست صفحه است. در مورد تصویرهای اشخاصی که دارای زاویه دید خنثی نیستند. یعنی به یکی از سمتهای راست، یا چپ تمایل دارند. باید دقت شود که تاحد ممکن، آنهایی انتخاب شوند که زایه دید به سمت داخل مجله باشد، در انتخاب عکس برای مجله چند اصل را باید مورد توجه قرار داد:

آیا عکس ارزش خبری دارد و می تواند قدرت تجسم را در بیننده تقویت کند؟

آیا عکس ارزش هنری دارد؟

آیا عکس اختصاصی است؟

 

 

 

 

طراحی صفحه
طراحی صفحه این چند وظیفه اساسی را در مجله عهده دار است.

اطلاع می دهد، توجه را جلب می کند؛ سرگرم می کند،؛ و آگاه می سازد.طراحی صفحه در واقع ترکیبی است که از تصویر؛ حروف، رنگ و..به خود می آید.در طراحی مجله (جز روی جلد) باقی صفحه ها، به صورت زوج هستند. و بیننده همواره دو صفحه را با هم می بیند.بنابراین هیچ صفحه ای بدون در نظر گرفتن صفحه مقابل خود نباید صفحه آرایی شود.در صفحه آرایی یک صفحه گسترده هموراه لازم است که برحاشیه بین دو صفحه غلبه شود.دو صفحه روبرو را می توان با عواملی مانند نوع حروف، تصویر پردازی، رنگ، فضای سفید، حروفچینی، کادر، و یا ترکیبی از تمامی این عوامل به هم ربط داد.از جمله عوامل مهمی که دو صفحه را به هم مربوط می سازد.عکس افقی است که حاشیه بین دو صفحه را از بین می برد.

 

برای مشخص کردن دو موضوع مختلف از یکدیگر در یک شماره مجله، می توان از دو آرایش ستونی متفاوت استفاده کرد.طراحی صفحه باید چنان با موضوع هماهنگ باشد که طراح آن را حس کند.در عین حال، سلیقه خواننده را نیز باید در نظر داشت.باید توجه داشت که طراحی صفحه ها یک هنر و کار عملی است.یعنی تنها برای به وجود آوردن یک کار هنری نیست بلکه نتایج عملی آن نیز در طرح دخالت دارد.

 

رنگ
رنگ، عنصر بسیار موثری در مجله است و عکس العملهای آنی را در مخاطب ایجاد می کند.تاثیر رنگ آمیزی جالب روی جلد، بیشتر از تیترهای هیجان انگیز است.زیرا رنگ آمیزی در زمانی کوتاه دیده می شود، در حالی که تیتر جالب را باید اول دید.بعد خواند و در مرحله سوم آن را فهمید، و درک کرد.بهترین رنگها برای روی جلد رنگهای کنتراست (متقابل) است و درحالی که برای ایجاد یک فضای جالب، برای آسان خواندن، لازم است از رنگهای هارومونیزه (هماهنگ) و تنالیته استفاده کرد.رنگ حروف متن، باید کاملا سیاه چاپ شود، چون چاپ سیاه حروف (بویژه حروف خیلی ریز)، اغلب خاکستری به نظر می رسند..

استفاده از چاپ حروف رنگی برروی متن تصویر، دقیقا باید با توجه به رنگ اصلی تصویر متن صورت گیرد.یعنی اگر رنگ در تصویر متن نارنجی است بهترین نوع رنگ حروف چاپ شده روی این تصویر آبی است.

 

تیتر و سوتیتر

تیتر باعث تمرکز خواننده بر روی موضوعی خاص می شود، و میتواند با حروف و صفحه آرایی مناسب خواننده را جذب کند. داستان در عین حال، خواننده را به سرعت با موضوع مربوط می کند. یعنی نوع آرایش و اندازه حروف متن  باید برای موضوعی که شرح می دهد مناسب باشد.

در  صفحه آرایی کتاب کودک معمولا از تیتر های کوتاهتر استفاده می شود. در حقیقت یک تیتر ده حروفی ، کمی غیر عادی است واندازه حروف تیتر باید آنقدر بزرگ باشد که توجه کودک را به خود جلب کند. همچنین فضای سفید زیاد و مناسبی در اطراف صفحه باید باشد تا با تقابل در صفحه، باعث جلب توجه بیشتر می شود. روشهای متنوعتری از کاربرد تیتر در صفحه رایج است برای انتخاب اندازه تیتر با توجه به اهمیت مطالب یا خبر، چند نکته را باید در نظر داشت:

الف ـ پهنای تیتر (یک ستونی….) چقدر باشد؟
ب_ تیتر چند سطری باید باشد؟
ج- تعداد حروف تیتر چند است؟ و اندازه آنها در ستونها و سطرها چقدر باید باشد؟

ساده ترین تیتر یک خطی است. ولی اکثر تیترها طولانیتر از آن هستند که در یک خط جای بگیرند. تیتر ها را معمولا با شکلهای هندسی خاصی در داخل ماکت صفحه قرارمی دهند. تیترها را از نظر تعداد ستون و سطر می توان به تیتر یک ستونی یک سطری، یک ستونی چند سطری، یک سطری سراسری، و چند سطری سراسری تقسیم کرد. شکلهای دیگر آرایش تیتر، پلکانی، هرم وارونه، مثلثی، نامساوی و متمرکز، نامساوی و متمایل به راست و متساوی الاضلاع یا نامساوی و امثال آن آرایش کرد.

متن داستان  را می توان در هرجای صفحه به کار برد به شرطی که قدرت کافی برای جلوه در فضای سفید را از نظر اندازه داشته باشد. سوتیتر بعد از تیتر، دومین متنی است که توسط خواننده مطالعه می شود. سوتیتر به لحاظ حروف کوچکتر از تیتر، ولی بزرگتر از متن اصلی است و وظیفه آن توسعه و توضیح ایده بعد از تیتر است و در قاعده توجه بیشتر به پیام یا مطلب را باعث می شود.بنابراین، سوتیتر باید به اندازه کافی بزرگ باشد تا توجه لازم را در متن مطالب ایجاد کند.

 

 

 

 

 

حروف

(حروف) از عناصر مهم دیگری است که در صفحه آرایی مجله باید به آن توجه کرد.مهمترین مشخصه حروف، اندازه های متفاوت آنهاست.واحد اندازه گیری حروف «پوینت» می باشد و هر پوینت، برابر ۱/ ۷۲ اینچ است.ریزترین حروف، ۴ پوینت و درشت ترین آنها، ۸۴ پوینت است.

اندازه حروف در تیتر، سوتیتر و لید متن اصلی متفاوت است.معمولا تیتر، بزرگتر از سوتیتر و سوتیتر بزرگتر از متن اصلی ولید مشخصتر از حروف متن هستند.آرایش حروف( متن) در صفحه، در قالب ستون بندی صورت می گیرد.ستون بندی مجله ممکن است دو، سه، یا حتی چهار ستونی باشد.

تعداد ستونها معمولا به روش و سبک مجله تنظیم می شود.ولی اغلب مواقع امکان انتخاب وجود دارد تا تصویرها و سایر عوامل مطلب را بهتر در صفحه جاسازی کرد.

حروفچینی به شیوه های مختلف صورت می گیرد.مهمترین آن، حروفچینی با ماشین تحریر، تایپ،خطوط تحریری (شابلون) و حروف برگردان، حروفچینی دستی، حروفچینی ماشینی، فتوتایپ، لاینوترون، لاینوفیلم، فتو ترونیک، اینتر تایپ، لاینو تایپ و فتو تایپ است.یکسان سازی فاصله حروف اصطلاحی برای تنظیم فاصله مابین برخی از حروف چاپی خاص به نحوی که وقتی که کنار هم قرار می گیرند فضای بین آنها همسان و متناسب به نظر برسد .

دادن حروفی چون  TO و VA که فضای مازاد ما بین دو حرف به گونه ای است که باید در هم تداخل پیدا کنند تا اتصال بهتری پیدا کنند ،ضرورت دارد .برنامه های تنظیم فاصله بین حروف ،از جمله قابلیت های یکسان سازی فاصله حروف در اکثر سیستم های حروفچینی روی فیلم و حروفچینی رایانه ای موجود است .

 

 

 

 

 

طراحی مجلات یا گرا فیک مطبوعاتی

خبر نامه و مجلات

خبر نامه ابزاری برای دستیابی و اطلاع رسانی به مخاطبین خاص باعلایق مشترک در باره رویدادها، داستانها یا نکات خبری مسائل خاص است، از زمان رواج نشر رو میزی در ده ۱۹۸۰ تا کنون هزاران نوع خبر نامه تهیه و چاپ شده است . غالبا کار طراحی و
تولید به عنوان یک کار اضافی شخصی سر دبیر، دستیار اجرایی یا دستیار مدیر محصوب می شود . اگر چه خبر نامه یک اشتغال جالب برای کارکنان ثابت همچون نویسندگان، دبیران و طراحان است ، اما بعید هم نیست که یک شخص همزمان کار نویسندگی ، سردبیری ونیز طراحی و تولید خبرنامه را انجام دهد.

خبر نامه یک ابزار تبلیغاتی عالی است زیرا هم جنبه اطلاع رسانی دارد و هم به فرئش          می رسد. خبر نامه نیز همچون دیگر نشریات، باید کانونهای سردبیری مبتنی بر مخاطب خود را داشته باشد. پیچیدگی طرح یک خبر نامه مستقما به مخاطب و هدف نشر بستگی دارد.

گاه از خبر نامه ها به عنوان ابزار اطلاع رسانی کارکنان یک شرکت بزرگ هم استفاده شود ، گاه از خبر نامه به عنوان روشی برای ارتباط با دانش اموختگان ، ابزاری تبلیغی برای ترویج اطلاعات درباره آخرین ابداعات یا روشی برای افزایش سرمایه یک سازمان خیریه غیر انتفاعی ، همچون کتابخانه یا هلال احمر بهره برداری می شود.

 

 

 

کار کرد خبر نامه
(۱ خبر نامه یا گزارشات کاری که به عنوان ابزار ارتباط داخلی یک سازمان اطلاعات مربوط به اعضاء سازمان را منتشر می کند.

(۲ نشریه یک سازمان خیریه یا سیاسی که خوانندگان خود را به یک اقدام خاص ترغیب می کند.

(۳ نشریه ای که برای ابزار تبلیغاتی روابط عمومی یک سازمان تهیه می شود.
(۴ خبر نامه ای که مبتنی بر مقاله است و اطلاعاتی را درباره یک موضوع خاص به مخاطبین خاص مقالات می دهد.
قطع خبر نامه

(۱ نامه قطع سنتی قدیمی

این نوع قطع، سنتی و قدیمی و به شکل نامه شخصی است نامه کیپلینگر واشینگتن به بیش از ۵۰۰۰۰۰ نفر ارسال می شود و چندین سال عمر دارد . در اغاز به صورت نامه بود وهنوز هم در قطع نامه منتشر می شود

خبر نامه در قطع ۲۱×۲۷ سانتی متر تهیه می شود و به نظر می رسد که با ماشین تحریر تهیه شده است

۲) مجله قطع کوچک

این قطع رایج ۲۱×۲۷ سانتی متری از نظر سبک وارائه شبه مجله است و واجد صورتهای مختلفی چون نسخه نشر رو میزی ارزان قیمت و تکثیر شده تا نسخه چاپ سیلک گران قیمت با تصاویر وعکسهای تمام رنگی که بر کاغذ گلاسه چاپ می شود برخی از دانشگاهها و مراکز آموزش عای از این نوع مجلات به عنوان ابزار تبلیغی برای جذب دانشجو استفاده می کنند.

برخی از کاتالوگ های سفارش خرید شرکتها از این قطع استفاده می کنند.گاه اطلاعات جالبی درباره محصولی که می فروشند را شامل ی شود . در مجموع ابزار تبلیغی مناسبی است.

(۳   قطع خبر نامه یا نیم ورقی

این قطع ۲۷×۳۵ سانتی متر شبه به روزنامه نیم ورقی و معمولا باکاغذ مرغوب چاپ       می شود. این قطع بزرگتر ارائه اطلاعات بیشتر را امکان پذیر می سازد و بیشتر در موزه ها استفاده می شود.
تهیه یک الگو برای خبر نامه

هر نشریه ای بخشهای ثابتی دارد که در هر شماره ارائه می شود.

بخش های ثابت خبر نامه ها، روزنامه ها و مجلات ، سر عنوان و نام،حروفچینی ، سر صفحه و فهرست مطالب. معمولا در نشر رو میزی ،نخست یک الگوی کامل از نشریه را در رایانه تعریف می کنند تابدین ترتیب صفحه آرایی شماره های بعدی راحت تر باشداین الگو ساختار و کارکرد بولتن را مشخص می سازد . هرگاه الگو را در اختیار
داشته باشید به اسانی می توانید نسخه های مشابهی از ان تهیه کنید. درست مانند الگو های خیاطی که با استفاده از ان می توان لباسهای مشابهی را با رنگ و پارچه های مختلف تهیه کرد، وقتی الگوی کار مشخص شد و گرید پایه کار معلوم گشت، تمامی شماره های بعدی دارای شکل کلی مشابه و اختلافات صوری اندکی خواهند بود . پس از آن که الگو طراحی شد ، تهیه بولتن برای هرکسی که با کار آشنایی داشته باشد به آسانی امکان پذیر است.
برخی نکات مهم

صفحه نخست اولین چیزی است که بیننده می بیند . باید جلوه ای چشمگیر و قابل تشخیص داشته باشد.

خبر نامه باید قطع مشخصی داشته باشد و باید در تمامی شماره های بعدی حفظ شود .

. خبرنامه باید شکل و هویتی مشخص منحصر به خود داشته باشد

. هر شماره باید مشترکاتی با شما ره های قبل داشته باشد . خواننده باید هر ستون را به سرعت در جای خود مشاهده کند . اما هرشماره باید واجد برخی مشخصات جدید و نا منتظره باشد.
ایجاد توازن بین عناصر آشنا و جدید با استفاده از عناصربصری

. استفاده از نشان یاعلامت برای مشخص کردن انواع مختلف مقالات.

. طرح جلد جذاب و گیرا

. استفاده از متن های شکل دار

.بخش های داخلی : (عنوان ها، فهرست های مطالب، نامه ها،تقویم

. سر صفحه ( شماره صفحه ) به شیوه واحد درج شود.

 

 

 

عناصر اصلی که در هر شماره درج می شود
. سر عنوان ،شامل حروف نشانه، شماره پیاپی، مشخصه مالک،تاریخ و

. فهرست مطالب یا عناوین مطالب بر روی جلد

. سر صفحه ( شماره صفحه)

. مرور

.بخش های خبری ( بخش ها می باید سبکی قابل تشخیص داشته باشند و جای آن در صفحه باید در تمام شماره ها ثابت باشد).

. مقالات

. آگهی ها

. اسامی

. آثار تصویری : عکس ، نمودار، طرح و ترسیمات

. شرح تصاویر

. ارجاع به دنباله

. در صورتی که از نوع پست مستقیم باشد درج آدرس صحیح بازگشت یا گیرنده
عناصری که جلوه بصری را تقویت می کند

. حروف بزرگ یا سر حروف بزرگ

. نشانه ها و نماد های گرافیکی کوچک

. عکس، تصویر ، نمودار یا جدول

. کادر های سایه دار

. خطوط

. نماد هایی برای شماره سر صفحه

. نقل قول میان متن

. بزرگ کردن شروع پاراگراف

. علائم پایین متن

. حروف ویژه

. حروف معکوس

. کادر یا قاب برای عکس ها و تصاویر

. اختلاف حروف

. شکل بندی ابداعی ستون ها

. بزرگ نمایی اعداد به عنوان یک عنصر بصری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

صفحه‌آرایی‌ ‌ روزنامه‌ها از نگاه حرفه‌ای و نوستالوژیک‌

صفحه‌آرای سابق صفحه اول روزنامه کیهان و ایران و تعدادی  از روزنامه‌ها، هفته‌نامه‌ها و  نشریات پرتیراژاکنون ‌مدت‌هاست ‌که ‌در ‌روزنامه‌ای ‌حضور ‌ندارم ‌و ‌امروز ‌به ‌یاد ‌گذشته‌ها ‌و ‌به ‌بهانه ‌نقدی ‌صمیمی ‌نیم‌نگاهی ‌بر ‌کارهای ‌اجرا ‌شده ‌قدیم ‌و ‌جدید ‌صفحات ‌روزنامه ‌انداختم ‌تا ‌شاید ‌بتوانم ‌خود ‌را ‌راضی ‌کنم ‌ولی ‌هر ‌چه ‌سعی ‌کردم ‌نتوانستم ‌خود ‌را ‌قانع ‌کنم. ‌از ‌آنجایی ‌که ‌بیش ‌از ‌سه ‌دهه ‌به‌طور ‌جدی ‌در ‌کار ‌صفحه‌آرایی ‌روزنامه ‌دستی ‌بر ‌آتش ‌داشتم ‌و ‌به ‌لحاظ ‌تعصبی ‌که ‌بر ‌کار ‌صفحه‌آرایی ‌حرفه‌ای ‌دارم ‌چند ‌نکته ‌مهم ‌در ‌ارتباط ‌با ‌صفحه‌آرایی ‌روزنامه ‌را ‌یادآور ‌می‌شوم ‌که ‌شاید ‌دوستان ‌جوان ‌من ‌بتوانند ‌از ‌آن ‌بهره‌ای ‌بگیرند. ‌امروز ‌بعد ‌از ‌گذشت ‌سال‌ها ‌وقتی ‌به ‌صفحات ‌اول ‌روزنامه‌های ‌صبح ‌و ‌عصر ‌نگاهی ‌می‌اندازم، ‌از ‌آن ‌دقت، ‌ظرافت ‌و ‌زیبانگاری- ‌که ‌بیشتر ‌آن ‌هم ‌با ‌دست ‌و ‌قیچی ‌و ‌کاتر ‌و ‌راپید ‌صورت ‌می‌گرفت- ‌کمتر ‌نشانی ‌را ‌می‌بینم. ‌وقتی ‌روزنامه‌ای ‌را ‌ورق ‌می‌زنم ‌تنها ‌چیزی ‌که ‌چشم ‌مرا ‌به ‌دنبال ‌خودش ‌نمی‌کشد ‌صفحه‌آرایی ‌زیبا ‌و ‌فنی ‌آن ‌روزنامه ‌است ‌که ‌البته ‌معدودی ‌از ‌آنها ‌را ‌می‌توان ‌مستثنی ‌کرد. ‌بخاطر ‌دارم ‌زمانی ‌که ‌برای ‌اولین ‌بار ‌در ‌بخش ‌کیهان ‌انگلیسی ‌صفحه‌آرایی ‌را ‌شروع ‌کردم، ‌کارشناسانی ‌بودند ‌که ‌هنگام ‌اجرا- ‌آن ‌هم ‌با ‌کمترین ‌امکانات ‌آن ‌روز- ‌نظر ‌کارشناسی ‌می‌دادند ‌و ‌این ‌امر ‌موجب ‌می‌شد ‌که ‌ما ‌هم ‌کارمان ‌را ‌با ‌دقت ‌و ‌وسواس ‌زیادی ‌پی ‌بگیریم ‌و ‌نتیجه ‌آن ‌هم ‌صفحات ‌زیبایی ‌بود ‌که ‌در ‌آرشیو ‌برخی ‌روزنامه‌ها ‌موجود ‌است.

ماکت‌بندی ‌واحدی ‌چشمگیر ‌و ‌مطرح ‌در ‌روزنامه ‌بود ‌و ‌این ‌امر ‌باعث ‌می‌شد ‌تا ‌همه ‌چیز ‌اصولی، ‌فنی ‌و ‌به ‌جای ‌خود ‌انجام ‌پذیرد، ‌و ‌در ‌آن ‌تمام ‌قواعد ‌و ‌اصول ‌حرفه‌ای ‌صفحه‌آرایی ‌رعایت ‌شود ‌که ‌وجود ‌صفحات ‌ویژه ‌انقلاب ‌- ‌ویژه ‌جنگ ‌تحمیلی ‌- ‌ویژه ‌جنگ ‌آمریکا ‌و ‌عراق ‌و ‌خلاصه ‌مناسبت‌های ‌دیگر ‌این ‌ادعا ‌را ‌به ‌خوبی ‌ثابت ‌می‌کند.

در ‌ضمن ‌بایستی ‌یادآور ‌شد ‌که ‌امکانات ‌نرم‌افزاری ‌و ‌سخت‌افزاری ‌آن ‌روزها ‌اصلا ‌با ‌امکانات ‌فعلی ‌قابل ‌قیاس ‌نبود ‌ولی ‌وجود ‌مدیران ‌حرفه‌ای ‌در ‌بخش‌های ‌مختلف ‌روزنامه ‌و ‌اهمیت ‌دادن ‌به ‌بخش ‌ماکت ‌از ‌نکاتی ‌بود ‌که ‌باعث ‌می‌شد ‌در ‌بخش ‌صفحه‌آرایی ‌ذوق ‌و ‌سلیقه ‌خاصی ‌به ‌کار ‌گرفته ‌شود ‌و ‌نتیجه ‌آن ‌هم ‌تا ‌امروز ‌ماندگار ‌است. ‌

در ‌صفحه‌آرایی ‌روزنامه، ‌(صفحه‌آرا) ‌بایستی ‌به ‌نکاتی ‌نظیر ‌شناخت ‌حروف، ‌ ‌شناخت ‌عکس ‌و ‌طرح، ‌خبرشناسی، ‌اهمیت ‌خبر ‌و ‌اولویت ‌خبر ‌مسلط ‌باشد ‌تا ‌قوه ‌تشخیص ‌داشته ‌باشد ‌و ‌بتواند ‌صفحه ‌روزنامه ‌را ‌به ‌خوبی ‌اجرا ‌کند. ‌استفاده ‌زیاد ‌و ‌نابجا ‌از ‌رنگ ‌در ‌روزنامه ‌هم ‌موضوعی ‌است ‌که ‌متاسفانه ‌در ‌بسیاری ‌از ‌نشریات ‌به ‌ویژه ‌نشریات ‌ورزشی ‌به ‌چشم ‌می‌خورد. ‌چنانچه ‌می‌دانیم ‌صفحات ‌اول ‌روزنامه‌ها ‌بعنوان ‌ویترین ‌و ‌تابلوی ‌آن ‌خودنمایی ‌می‌کند ‌که ‌بایستی ‌در ‌عین ‌ظرافت ‌و ‌رعایت ‌اصول ‌فنی، ‌اولویت‌های ‌سیاسی ‌- ‌خبری ‌و ‌تصویری ‌آن ‌هم ‌توسط ‌صفحه‌آرا ‌رعایت ‌شود. ‌اما ‌ ‌به ‌دلیل ‌این‌که ‌در ‌این ‌بخش ‌هیچگونه ‌حساسیتی ‌از ‌سوی ‌اکثر ‌مدیران ‌مطبوعات ‌لحاظ ‌نمی‌شود، ‌با ‌نگاهی ‌گذرا ‌به ‌اکثر ‌آنها ‌می‌توان ‌جای ‌خالی ‌فن ‌صفحه‌آرایی ‌حرفه‌ای ‌را ‌حس ‌کرد ‌و ‌به ‌دلیل ‌این‌که ‌کارشناسی ‌صورت ‌نمی‌گیرد ‌همه ‌ما ‌فکر ‌می‌کنیم ‌آنچه ‌که ‌انجام ‌داده‌ایم ‌درست ‌و ‌بی ‌نقص ‌است. ‌ولی ‌در ‌دهه‌های ‌قبل ‌در ‌سطح ‌روزنامه‌ها ‌اساتیدی ‌نظیر ‌دکتر ‌فرقانی- فریدون صدیقی‌- ‌دکتر ‌شکر ‌خواه ‌- ‌دکتر ‌قندی ‌- ‌مختاریان ‌- ‌رضاییان ‌- ‌سعدی‌ها ‌و…. ‌بودند ‌که ‌امروز ‌کمتر ‌از ‌آنها ‌ ‌در ‌روزنامه ‌نشانی ‌می‌بینیم ‌که ‌این ‌خود ‌خلا ‌بزرگی ‌است ‌که ‌بایستی ‌با ‌آموزش ‌توسط ‌این ‌کارشناسان ‌مطبوعاتی ‌ ‌در ‌روزنامه‌ها ‌پر ‌شود. ‌ ‌همانطور ‌که ‌در ‌بخش ‌گزارش ‌و ‌خبر ‌و ‌خبر ‌نویسی ‌قاعده‌های ‌خاصی ‌وجود ‌دارد، ‌در ‌صفحه‌آرایی ‌و ‌گرافیک ‌صفحه ‌روزنامه ‌هم ‌بایستی ‌قواعد ‌آن ‌رعایت ‌شود.

صفحه‌آرایی ‌در ‌روزنامه ‌با ‌(اپراتوری) ‌متفاوت ‌است، ‌درست ‌مثل ‌تفاوت ‌حروف‌چین ‌با ‌تایپیست ‌که ‌اینها ‌فاصله ‌زیادی ‌دارند. ‌صفحه‌آرای ‌یک ‌روزنامه ‌سیاسی- ‌اجتماعی ‌بایستی ‌به ‌مسایل ‌روز ‌از ‌جمله ‌اخبار ‌سیاسی ‌و ‌اقتصادی ‌آگاه ‌باشد ‌تا ‌بتواند ‌هنگام ‌اجرا ‌به ‌درستی ‌از ‌پس ‌آن ‌بربیاید ‌و ‌قاعده ‌کلی ‌آن ‌را ‌که ‌شناخت ‌ابزار ‌آن ‌است، ‌به ‌بهترین ‌صورت ‌رعایت ‌کند.

 

تقسیم بندی صفحه

برخلاف آنچه ممکن است تصور شود ،ادازه کاغذ به ندرت در میان محدوده تصمیم گیری های طراح است .معمولا کار به صورت مثلا یک (بروشور A4 سه لتی) یا مجله ای با فلان تعداد صفحه کاغذ ،با فلان کیفیت و فلان اندازه ارئه میشود . رایج ترین طیف اندازه های کاغذ برای طراحان اروپایی وآسیایی ،مجموعه اندازه های استانداردISO است .مجموعه Aاندازه های پیرایش شده ومجموعه B اندازه پیرایش نشده است و برای تا کردن و اندازه های بینا بینی استفاده می شود ،مجموعه C کاغذهای پاکتی است ومجموعه RA اندازه بزرگ مجموعه A است که امکان برش خوردن تا اندازه A را فراهم می کند .معمولا کار به این شکل است که طرح را بر اساس اندازه کامل A طراحی می کنند و تا حاشیه اضافی ادامه می دهند و به چاپگر امکان می دهد تا اندازه بزرگتری را برای چاپ انتخاب کند .

حاشیه ها ؛عناصر کاغذ ،سطح ورنگ را انتخاب کنید ،غالبأ طرح خود تصور دقیقی از تناسب و کیفیت هر یک از خانواده حروف برای کارهای مختلف دارد ،اما تا زمانی که عرض یا پهنای ستون مشخص نشده نمی توان هیچ اندازه ،قلم و ضخامتی را انتخاب کرد .بعلاوه پهنای ستون نیز به طور غیر مستقیم به عنوان مشخصه محدوده حروفچینی که به نوبه خود به حاشیه انتخابی وابسته است مطرح می شود .

معمولا تصور میشود که حاشیه ها و فضای حروف حاصل از آن در صورتی که متناسب باتناسبات ریاضی اندازه صفحه باشد ،جلوه زیبا تری خواهد داشت .معروف ترین این نسبت ها (تقسیمات طلایی ) است که در آن نسبت صفحه بهصورت ۳۴:۲۱ است و بخش چاپی صفحه به پهنای کاغذ و تناسب حاشیه ها به صورت ۲:۳:۴:۶ است .تعداد کتابها و مجلاتی که چنین صفحه آرایی دقیق و خنثایی دارند بسیار قلیل است .در واقع بسیاری از طراحان در صورتی که امکان وجود داشته باشد ،ترجیح می دهند از تناسبات و فضای دیگری استفاده کنند تا تأثیرات متنوعی پدید آورند

آنچه پس از تعیین مکان حاشیه ها به جا می ماند ،محدوده چاپ است . اگر چه ممکن است این محدوده به چند ستون تقسیم شود ،اما طراح اساسأ آن را به عنوان یک سطح خاکستری روی کاغذ می بیند تا در زمینه میزان نسبتها و تأثیر و جلوۀ کلی آن تصمیم بگیرد .

در عمل اکثر طراحان گرید خود را بر دو صفحۀ مجاور هم ترسیم می کنند تا صفحات جداگانه .بدین ترتیب حاشیه سفید داخلی معرف فضای مابین محدودۀ متن دو صفحه مجاور مه است و مجموع دو حاشیۀ عطف یا حاشیه های داخلی است .

تعیین نسبت بین حاشیه ها به یکدیگر و نسبت به محدودۀچاپی یکی از تصمیمات مهم طراحی است .و به اندازه نوع قلم یا حروف حائز اهمیت است .

تعیین جای ستونها

وقتی در مورد حاشیه ها تصمیمات مقتضی گرفته شد ،محدودۀ چاپ به عنوان معیار اولیه تثبیت می شود و آن گاه می توان آن را به چند ستون تقسیم کرد ،دراین مرحله باید طرح های اولیه با مقیاس دقیق ترسیم شود . اگر چه انجام این کار با مداد وقت زیادی می برد ،اما با استفاده از کامپیوتر می توان به آسانی (طر حهای اولیه ) با مقیاسی دقیق را خیلی سریع تهیه کرد و انواع مختلف حالات و احتمالات را پدید آورد .

به یاد داشته باشید که هر یک از اندازه ها ی ستون ها در همین مرحلۀ (خط خطی) کردن مشخص شد وقتی حروف چاپی و اندازۀ حروف انتخاب شد ،باید به طور دقیق محاسبه شود .

با این حال تهیه طرح های کوچک اندازه ،تمرین مفیدی است که امکان مقایسه بین حالات مختلف را فراهم می کند ،چیزی که در مدل های با مقیاس تمام اندازه ،که وجود جزییات مسائل بزرگتر را تحت شعاع خود قرار می دهد ،به آسانی امکان پذیر نیست .

 

‌ ترکیب‌بندی

 

درفرهنگ اصطلاحات  و واژگان هنر های تجسمی ،در نقاشی آرایش یا تنظیم شکل ها ،خطوط ، درجات تاریکی- روشنی و سایر عناصر بصری در یک طرح تصویری را ترکیب بندی گویند .

در هنرهای گوناگون به معنای تنظیم جایگاه اجزای اثر است که هنرمند برای ایجاد وحدت و تناسب بین بخش‌های مختلف اثر خود به کار می‌برد. برای مثال ترکیب‌بندی یک شهر، یک اثر معماری، یک اثر موسیقایی، شعر و داستان، و آثار نقاشی و عکاسی دارای ترکیب‌بندی ویژه‌ای هستند که هنرمند برگزیده است

ترکیب بندی یک عکس یا لی آوت به چگونگی تنظیم عناصر تصویر و دستکاری آن مربوط است و آن برای جلب توجه به عکس یا تصویر می باشد .این پیشنهاد بصری از سامان یابی با خطوط و فرم قابل قبول و پسندیده است و تأکیدات بوسیله نورپردازی ،رنگ ،کنتراست و اندازه خلق می شود

یک عکس خوب طراحی شده در یک ترکیب بندی هوشیارانه طرح ریزی می شود تا با تلاشی آگاهانه برای کنترل تمرکز بینندگان و جلب توجه آنها، که چشمانشان با نظمی ویژه از یک نقطه به نقطه ای دیگر هدایت شود .

یک ترکیب بندی مؤثر می تواند ظریف ، غیر تحمیل گر، یا تفهیمی ناگهانی باشد . بستگی به شیوه و آهنگ کار ،که شما بخواهید با آن پیغامتان را انتقال دهید .

چون یک عکاس قطعأ تحت اختیار شما عکسی می گیرد یا ممکن است برای تهیه عکسی آماده مبلغ هنگفتی بپردازید . این بدان معنا نیست که عکس را به همان گونه که هست استفاده کنید. عکسهای بیشماری با تدبیر وبرشی خلاقانه پر معنا تر می شوند .

برش عکسی شگفت انگیز ،بایستی بگونه ای تنظیم شود که برای کاری تبلیغاتی یاپوستری هیجان انگیز ،نقطه ای کانونی را به وجود آورد و بر مفهومی تکیه کند .

 

تغییر و ابداع شکل :

در هنر تجسمی با تغییراتی که در یک شکل ساده می توان به وجود آورد ، شکل های جدیدی ساخته می شود. هر یک از این شکل های جدید به نحوی می تواند بر ذهن مخاطب تاثیر بگذارد. در این جا چند روش برای ابداع شکل های جدید از شکل های ساده ارائه می گردد.

الف) از طریق برداشتن یا حذف کردن قسمت و یا قسمت هایی از یک شکل ساده ی هندسی می توان شکل های جدیدی را به دست آورد.

ب) با ترکیب و کنار هم قرار دادن و تکرار دو یا چند شکل ساده می توان به شکل های متنوع و جدیدی دست یافت.

ج) از طریق برش دادن و یا اصطلاحا شکستن اشکال و ترکیب مجدد آنها به صورت دیگر می توان شکل های تازه تری با حالت بصری متنوع به وجود آورد.

 

ترکیب :

ایجاد یک ترکیب موفق هم در جلب توجه مخاطب و بیننده موثر است و هم در رساندن پیام بصری مورد نظر هنرمند به مخاطب . در واقع ترکیب عاملی است که با سامان بخشیدن موثر به چگونگی چیدمان و نظم عناصر بصری در یک فضا و کادر مشخص بر اساس ذهنیت هنرمند و روابط تجسمی ، سبب می شود تا مخاطبان اثر بتوانند به طرز موثری با آن ارتباط برقرار کنند. در یک ترکیب موفق اجرا از کل قابل تفکیک نیستند. زیرا یک اثر وحدت یافته معنای فراتر و کلی تر از اجزای خود دارد.

زمینه و کادر :

در یک ترکیب وجود زمینه برای ایجاد ارتباط بصری میان عناصر و معنی دار شدن شکل ها الزامی است. وحدت بخشیدن به عناصر بصری بدون وجود زمینه که به صورت کادر یا فضایی کلی اثر نیز می تواند تصور شود. امکان پذیر نیست.

بدون وجود زمینه شکلی وجود نخواهد داشت و فضای مثبت و منفی پیدا نخواهد کرد. بنابراین با وجود زمینه وجود کادر نیز الزامی است. ترکیب و سامان بخشی به عناصر بصری در ارتباط با شکل کادر انجام می شود.

 

 

 

 

علاوه بر کادر که ساختار اصلی در ارتباط با آن شکل می گیرد وجود سه عامل زیر در به وجود آوردن یک ترکیب موفق بصری الزامی است :

۱- وجود تعادل بصری

۲- وجود تناسب و هماهنگی میان عناصر مختلف یا ترکیب

۳- وجود رابطه هماهنگ اجزا با کل و با موضوع اثر

از انواع ترکیب می توان به طور کلی به دو نوع ترکیب قرینه و غیر قرینه اشاره کرد.

 

تصویر سازی در ترکیب بندی

جناسهای بصری جلب توجه کننده ،سرگرم کننده و برای دیگرا ن هیجان انگیزند.وقتی شما دو یا چند تفکر رادر یک تصویر ترکیب می کنید تصویر جذاب و به یاد ماندنی تر می شود ممکن است دو عنصر ظاهرأ بی ارتباط رادر کنار هم قرار داده و ترکیب کنید .نظیر تصویری از یک گانگستر را با تصویری از یک مداد را با هم ارتباط دهید .لزومی ندارد که یک تصویر ،اجزائی عالی برای تأثیرگذاری باشد . در حقیقت تصویر ساده و ابتدایی ممکن است دارای خاصیتی جادویی باشد که در بسیاری از اجراهای منطقی یافت نشود .

لوگوها را جمع آوری کنبد . آنها را از روزنامه ببرید . کتابهی تلفن – بروشور-  برچسب ها – جعبه ها و از صفحات وب پرینت بگیرید. یکی از خوبها ویکی از بدها را انتخاب کنید پشت آن نوع تولید یا خدمات را یادداشت کنید . لوگوهایی را که دارای ظاهری مشترک هستند جدا کنید حتی اگر توانایی بیان دقیق وجه مشترک آنها را نداشته باشید .زمانی این را خواهی فهمید که یک عالمه لوگوی گردآوری شده جلوی خود دارید .آنهارا در قالب کلمات بیان کنید و ویژگی های مشترک آنها را مشخص کنید . در این پیشنهاد با استفاده از عکسهای متعدد و شیوه های تصویر سازی ،یک نظم بصری پر زرق وبرق را بوجود می آورید .

هر موضوع توأم با متن کوتاه اقراق آمیزی است . ظاهر این کارها برای بروشورها و آگهی های در قطع بزرگ همراه با تصاویر زیاد و متن بزرگ قابل خواندن مناسب است .

تنوع عضینی از کلیپ آرت آماده وجود دارد .همانگونه که با وجود محدودیت در صفحه می توانید آنها را ببینید ؛شیوه های متفاوتی از فرمت های فایل را می توانید انتخاب کنید که بستگی به پروژه شما دارد .

شما میتوانید عملأ بوسیله تغییرات مجموعه کلیپ آرت ،با شرایط موجود از راه های متفاوتی ،کار خود را توسعه دهید .از قسمتی از تصویر استفاده کنید وآنرا بزرگ کنید .

تصاویری را با هم ترکیب کنید و به جای انتخابی معمولی از یک فیلتر،جلوه ای غیر معمولی برآن استعمال کنید و تصویری منحصر بفرد بسازید .از چگونگی تصویرتان متعجب خواهی شد .

دو شیوه اصلی برای ایجاد تغییرات خارجی در یک فرم ،تغییردادن گوشه ها و لبه های آن است گاهی تغییرات داخلی موجب تغییرات خارجی میشود یا برعکس . ترکیبی از تغییرات خارجی وداخلی نیز به نتایج جالبی منجر می شود .هر فرم را میتوان با یک حاشیه یا لایه های متحدالمرکز گسترس داد . ایجاد چهارچوبی با یک شکل معین ،افزودن شکلی به صورت پس زمینه یا داخل کردن لایه های بیشتر نیز از روش های گسترش فرم است .

بدون از بین بردن شکل اصلی یک فرم ،میتوان فرم های دیگررا روی آن قرارداد و با تغییر بخشی از فرم یا کل آن ،می توان فرم را به فرمی بازنمایی شده تبدیل کرد .

میتوان تصویر را قطعه قطعه کرد یا شکست و سپس قطعات حاصل را جابجا کرد.

ساده ترین نوع ترکیب بندی با تکرار آن است که فرم های واحد از دو طرف به طور مداوم تکرار شود . حاصل این عمل ،ردیف هایی است که به صورت افقی ،عمودی یادر امتداد زاویه ای معین گسترش یافته اند .

 

 

 

 

استفاده از عکس در ترکیب بندی

 

عکسها تقریبا همیشه جذابیتی به طراحی افزوده و بر یک پیغتم تاکید می کنند.عکس در واقع کوچک یا بزرگ با برشی هیجان انگیز ،فیلترهایی جالب و جلوه های مخصوص کامپیوتری می تواند کاری ملال آور رابهراه حل بصری خلاقانه ای دگرگون کند ما ملاحظات اساسی برای طرح ریزی عکاسی را به شما معرفی می کنیم اما از انحراف از این اصول محتاط باشید و آن ها را به کار بگیرید.

آنچه ما آن را جورنالیسی عکاسی می نامیم، مرجعی بی نقص ،تصاویری کلاسیک ،نورپردازی مناسب و برشهایی به جا و مناسب را داراست .ترجیح می دهیم این شیوه را همانند مرجعی بی نقص در نظر بگیرید .جایی که هر چیزی کامل است قابل اظهار و بی عیب وایده آل .شاید هر از گاهی شامل تصاویری خسته کننده نیز باشد . یک عکس می تواند خسته کننده به نظر برسد اما با استانداردهایی که نام بردیم ،عکاسی در طراحی شما می تواند به عکسی عظیم و برجسته تبدیل شود .اگر شما دو دل هستید به عکسهایی از مدل با کیفیت بالا ،به عکسهایی از فرهنگ جوانان ،عکس هایی عللاقه انگیز ،مشمئز کننده، گستاخ ،کنشگرانه و تاثیر گذار ،ازعکسهایی که ایجاد بی اعتمادی می کنند تا عکسهایی خسته کننده و ملال آور بنگرید.

ترکیب بندی یک عکس یا لی آوت به چگونگی تنظیم عناصر تصویر و دستکاری آن مربوط است و آن برای جلب توجه به عکس یا تصویر می باشد .این پیشنهاد بصری از سامان یابی با خطوط و فرم قابل قبول و پسندیده است و تأکیدات بوسیله نورپردازی ،رنگ ،کنتراست و اندازه خلق می شود

یک عکس خوب طراحی شده در یک ترکیب بندی هوشیارانه طرح ریزی می شود تا با تلاشی آگاهانه برای کنترل تمرکز بینندگان و جلب توجه آنها، که چشمانشان با نظمی ویژه از یک نقطه به نقطه ای دیگر هدایت شود .

یک ترکیب بندی مؤثر می تواند ظریف ، غیر تحمیل گر، یا تفهیمی ناگهانی باشد . بستگی به شیوه و آهنگ کار ،که شما بخواهید با آن پیغامتان را انتقال دهید .

چون یک عکاس قطعأ تحت اختیار شما عکسی می گیرد یا ممکن است برای تهیه عکسی آماده مبلغ هنگفتی بپردازید . این بدان معنا نیست که عکس را به همان گونه که هست استفاده کنید. عکسهای بیشماری با تدبیر وبرشی خلاقانه پر معنا تر می شوند .

برش عکسی شگفت انگیز ،بایستی بگونه ای تنظیم شود که برای کاری تبلیغاتی یاپوستری هیجان انگیز ،نقطه ای کانونی را به وجود آورد و بر مفهومی تکیه کند .

 

 

عکس های آماده

 

پیدایش لی آوت دیجیتالی و طراحی تصاویر ودستیابی سریع به تصاویری ارزشمند در گوناگونی و تنوع ،موجب حیرت است .آسان و بی دردسرند .از آنها صرف نظر نکنید .تصاویر آماده را کسب وبا اقتدار آنها را بررسی کنید .اگر شما در گذشته هیچ استفاده و یا درباره عکس های آماده اطلاعی نداشتید ،آنها عکسهای ساده ای هستند که بطرز وسیعی تقریبأ از انواع صحنه  های عمومی ،توسط عکاسان حرفه ای عکاسی شده است. سپس آنها به شما یا شخص دیگری فروخته می شود .او می خواهد آنها را بفروشد این زیاد از ارزش کار کم نمیکند .یک عکس آماده ،سریعتراز استخدام یک عکاس وعکسهایست که خودتان تهیه می کنید .

تنوعی عظیم از شیوه ها،موضوعات و مطالب مورد بحث قابل دسترس اند ،شما می توانید فقط یک عکس بخرید یا یک سی دی پر از عکس بخرید .یک عکس ممکن است الهام یا ایده ای را به شما اراعه کند وشما را به راه حلی مناسب هدایت کند .

تعادل وتقارن و ریتم از عواملی هستند که در کمپوزیسیون به آنها توجه می‌شود.ونقطه کانونی یک عکس یا تصویر، جالب ونامتعارف است. بیننده عکس قوی را در ذهن به خاطر می سپارد.

 

 

 

 

استفاده از رنگهای خاکستری وسیاه وسفید

 

شکل خاکستری از تکرار عنصری که نوع بخصوصی از موضوعات مهم، در هر کدام از برگه های تبلیغاتی را توضیح می دهد جنبشی بصری به طراحی می افزاید،برای بوجود آوردن نقطه کانونی ماازکنتراست استفاده می کنیم ،در یک روزنامه شلوغ فضای سفید،چشمان شما را به طرف مکان آرامبخش می کشاند .بگذارید این فضای سفید موجود باشد ،استنباط امروزیها از فضای سفید ،فروش با تخفیف است .با گذاشتن عناصر در فضای کاری آن را همانند پازلی بر روی میز نهار خوری گسترانیده ،کار را شروع کردیم .نگاتیو کردن عنوان در یک کادر مشکلی موجب میشود که عنوان برجسته تر ظاهر شود .بعضی اوقات متقاعد کردن مشتری به فضای سفید مشکل است .آنها اغلب احساس می کنند اگر چنین است ،آنها بهای این فضا را پس می دهند و می خواهند آگهی پرتر باشد .به مشتریان اعلام کنید این فضای سفید برای درج حراج این هفته است که شما سود خوبی از آن منتفع خواهید شد .

ما خواهان تعدیل کنتراست شدید بین سفیدیهای چشمگیر،مشکی ها و خاکستریها در تصویر نیستیم ،پس می توانیم حاشیه و متن را نیز با خاکستری متوسط بوجود آوریم .

می توانیم از خاکستری متوسط ؛نیم خاکستری ؛که در نقاشی ارزشی مابین تیره ترین وروشن ترین مایه ton یک رنک را گویند ،استفاده کنیم .از تصاویر ترام دار نیز می توان استفاده کرد که عکس ، خاکستری یا رنگی است که با استفاده از توری ها یا طلق های ترام به دست آمده باشد .

عکس های سیاه وسفید ،زمانی که به طور پیش بینی نشده استفاده شوند می توانند ؛ حتی به نسبت عکس های رنگی ؛ بسیار جالب ،قابل توجه و کنشگرانه باشند ؛ مثلأ در یک مجله رنگی و یا در یک بروشور ،این کنتراست چشمگیر و تأثیر بصری از تصویر سیاه وسفید ،در جهان رنگی ما میتواند ابزار یک توانایی ویا اظهاری دراماتیک باشد .عکس سیاه وسفید ،می تواند جلوه رنگ یا بیان حالتی در طراحی شما باشد .

شما باید بسیار جسور باشید که در یک پروژه تمام رنگی از عکسی سیاه وسفید استفاده کنید .این میتواند به صورت نا خودآگاه یک اثر هنری و یا مُد روزجلوه کند .

شما نمی توانید به اتکاء رنگ ؛مسئولیت عکس را به دوش بگیرید ویا مردم را به سادگی به فکر وا دارید که این عکس فوق العاده است .عکس های سیاه وسفید(همانند فیلمهای سینمایی سیاه وسفید) باید بسیار دقیق عکاسی شوند .بیشتر متکی بر ترکیب بندی ،جلوه ای دراماتیک و کنتراست ها باشید  و این چیز نادری است که آن را فقط در عکسی استاندارد می توانید بیابید .عکس ها را به سیاه وسفید تبدیل کنید .

بگذارید عکسهای رنگی با عکسهای سیاه وسفید جابجا شوند .برای ترکیب بندی و برش دادن و دستکاری و تغییرات یک عکس سیاه وسفید ،مدت زمان بیشتری صرف کنید.

شما می توانید عکسی سیاه وسفید را در ارزش های تنالیته ای غنی تری ، در چاپ همانند تصویری دو تن ارائه دهید .در این تکنیک سایه های تنالیته ای با یک جوهر چاپ شده (اغلب رنگ مشکی) ویک جوهر روشنتر (رنگ دوم ) در چاپ با درجه متوسط و ارزش های روشن استفاده می شود و بستگی به رنگ دومی دارد که شما انتخاب می کنید . این جلوه می تواند زنجیره ای از رنگ سیاهی ظریف تا رنگهایی بسیار درخشان باشد . یک دگرگونی در این شیوه ، استفاده از رنگهای خاکستری به جای رنگ میباشد و برای درجات متوسط و ارزش های روشن است ،که اساس ظاهر عکس سیاه وسفید را نگه داشته است ، اما روی هم رفته ارزش های تنالیته غنی تری نسبت به هافتون معمولی دارد

برای پروژه های دورنگ دو تن تکنیک با ارزشی است که زیبایی و غنا به کار می افزاید .

حتی در یک کار تمام رنگی ،شما ارزسش تأثیر عکسی سیاه وسفید را به دست می آورید،اما با جلوه های عالی تر . بخاطر بسپارید که رنگ دوم ،نمونه رنگ است و برای داشتن یک دو تن واقعی در پروژه ای تمام رنگی(چهار رنگ) اغلب مستلزم پرداخت هزینه بیشتری بابت آن نمونه رنگ خواهید شد.

کارهای سه وچهار تن شبیه کاهای دوتن هستند اما به طور واضح از سه یا چهار جوهر به جای دو جوهر استفاده میکنید . این به آن معناست که دو سه رنگ شدید همانند نمونه رنگ چاپ می شود ،اگر همزمان چهار رنگ باشد پرداخت هزینه برای دو یا سه نمونه رنگ ،هزینه کمر شکنی است ،سوای متموّل ترین مشتری ها .(اما زمانی که این کار انجام میشود ارزشمند است. )

انواع تیتر

‌اشکالی ‌که ‌امروز ‌در ‌بسیاری ‌از ‌روزنامه‌ها ‌به ‌لحاظ ‌زیبا ‌شناختی ‌مشهود ‌است، ‌حذف ‌سیستم ‌(ماکت ‌بندی) ‌از ‌تحریریه ‌روزنامه‌هاست، ‌در ‌حالی‌که ‌(ماکت ‌بند) ‌یا ‌طراح ‌صفحه ‌با ‌فکر ‌و ‌اندیشه ‌(اتود) ‌می‌زند ‌و ‌بعد ‌آن ‌را ‌اجرا ‌می‌کند ‌و ‌این ‌که ‌بلافاصله ‌توسط ‌مدیر ‌صفحه ‌و اپراتور،  صفحه‌آرایی شود کاری است اشتباه. چون دانسته‌‌های یک اپراتور کامپیوتر علیرغم داشتن مهارت، کافی نیست و عدم شناخت او از دیگر قواعد فنی از جمله در انتخاب (عکس و طرح) و یا اندازه و فرم (تیتر) موجب می‌گردد که نتیجه آن کار مناسب با موضوع نباشد.

 

 

کاربرد تیتر در روزنامه

بکارگیری ‌تیترهای ‌(دو ‌سه ‌سیلابی) ‌و ‌کوتاه ‌است ‌که ‌به ‌زیبایی ‌صفحه ‌می‌افزاید ‌زیرا ‌دست ‌صفحه‌آرا ‌را ‌برای ‌پرداخت ‌آن ‌در ‌صفحه ‌کاملا ‌باز ‌می‌گذارد ‌تا ‌این ‌که ‌تیترهای ‌چند ‌سیلابی ‌یا ‌در ‌مواردی ‌دو ‌سطری ‌که ‌متاسفانه ‌بسیار ‌هم ‌مرسوم ‌است. ‌این ‌اختلاف ‌فرم ‌را ‌می‌توان ‌برای ‌نمونه ‌در ‌صفحات ‌ویژه ‌جنگ ‌آمریکا ‌و ‌عراق ‌به ‌خوبی ‌مشاهده ‌کرد. ‌این‌که ‌سردبیر ‌روزنامه ‌هم ‌(شم) ‌فنی ‌داشته ‌باشد ‌بسیار ‌موثر ‌است ‌و ‌می‌تواند ‌در ‌شکل ‌صفحه ‌و ‌تاثیرگذاری ‌روی ‌مخاطب ‌موثر ‌باشد ‌و ‌این ‌درحالی ‌است ‌که ‌با ‌پیشرفت ‌علم ‌روزنامه‌نگاری ‌و ‌دسترسی ‌به ‌اینترنت ‌و ‌انتخاب ‌عکس ‌و ‌طرح ‌روز ‌می‌تواند ‌در ‌زیبایی ‌هر ‌چه ‌بیشتر ‌یک ‌صفحه ‌روزنامه ‌موثر ‌باشد ‌مقایسه ‌کنید ‌با ‌۳۰ ‌سال ‌پیش ‌اگر ‌می‌خواستیم ‌یک ‌تیتر ‌۱۰ ‌ستون ‌داشته ‌باشیم ‌بایستی ‌قبلا ‌آن ‌را ‌با  ‌لتراست ‌می‌چیدیم، ‌فاصله ‌آن ‌را ‌می‌گرفتیم ‌و ‌بعد ‌به ‌وسیله ‌دوربین ‌عکس ‌می‌گرفتیم ‌و ‌خلاصه ‌کلی ‌دردسر ‌داشتیم. ‌ولی ‌همه ‌این ‌سختی‌ها ‌را ‌متحمل ‌می‌شدیم ‌که ‌کارمان ‌شیک ‌و ‌چشم ‌نواز ‌باشد ‌و ‌چند ‌عکس ‌را ‌به ‌سختی ‌می‌توانستیم ‌کولاژ ‌کنیم، ‌ولی ‌امروز ‌به ‌لطف ‌نرم‌افزارهای ‌متعدد، ‌صفحه‌آرایی ‌بسیار ‌راحت‌تر ‌و ‌به ‌لحاظ ‌دقت ‌بهتر ‌انجام ‌می‌پذیرد ‌ولی ‌متاسفانه ‌به ‌دلیل ‌عدم ‌حساسیت ‌و ‌عدم ‌دخالت ‌مدیران ‌هنری ‌روزنامه‌ها ‌برخی ‌از ‌طراحان ‌فقط ‌صفحات ‌را ‌پر ‌می‌کنند ‌تا ‌بگویند ‌روزنامه ‌تمام ‌شده ‌و ‌کمتر ‌کسی ‌صبح‌ها ‌جلوی ‌کیوسک ‌روزنامه‌ها ‌میخکوب ‌می‌شود ‌و ‌بدلیل ‌همین ‌عدم ‌گیرایی ‌صفحات، ‌با ‌نگاهی ‌گذرا ‌زود ‌از ‌روبروی ‌کیوسک ‌می‌گذرد.البته ‌تب ‌داغی ‌را ‌هم ‌که ‌گاهی ‌می‌بینیم ‌مختص ‌روزنامه‌های ‌ورزشی ‌است ‌که ‌بعضی ‌از ‌آنها ‌مامور ‌(سرگیجه ‌دادن) ‌به ‌مخاطب ‌است ‌و ‌طرح ‌و ‌عکس ‌و ‌تیتر ‌و ‌سوتیتر ‌را ‌بدون ‌هیچگونه ‌منطق ‌و ‌ارتباطی ‌با ‌موضوع ‌در ‌هم ‌می‌ریزند ‌و ‌نام ‌آن ‌را ‌صفحه ‌اول ‌روزنامه ‌می‌گذارند ‌که ‌آن‌هم ‌فقط ‌و ‌فقط ‌به ‌خاطر ‌تامین ‌بخش ‌اقتصادی ‌این ‌روزنامه‌هاست ‌و ‌به ‌نظر ‌می‌رسد ‌بخش ‌ماکت ‌بندی ‌بایستی ‌در ‌کنار ‌تحریریه ‌روزنامه‌ها ‌احیا ‌شود، ‌تا ‌به ‌ارزش ‌حرفه ‌صفحه‌آرایی ‌در ‌روزنامه ‌افزوده ‌شود ‌و ‌ضمن ‌آن ‌جایگاه ‌اصلی ‌این ‌حرفه ‌در ‌روزنامه ‌نگاری ‌نوین ‌احیا ‌گردد.[۴]

صفحه آرایی وهدف از انجام [۵]

ابتدا بهتر است قبل از پرداختن به موضوع اصلی کمی با صفحه آرایی و هدف آن آشنا شویم.

صفحه آرایی شاخه ای از ارتباطات تصویری است که موضوع آن،ایجاد روابط مناسب زیباشناسانه و هدفدار در صفحه بین عناصرنوشتاری،تصویروفضاهای خالی در چهارچوبی معین وازپیش طراحی شده می باشد.

واژهفرانسوی میزانپاژ( misenpage )وواژهانگلیسی لی اوت(layout)نیزدر ایران به همین معنی استفاده می شود.

برای انجام صفحه آرایی بیش ازهرچیزبه تصمیم گیری قاطع،ثبات و برنامه ریزی نیازاست،چراکه شیوه وسبک صفحه آرایی کتاب قیافه و شکل ظاهری آن را میسازد.

همان گونه که متذکر شدیم،هدف از صفحه آرایی کتاب،ایجادانگیزه بیشتر برای خواندن،راحتی در خواندن و ایجاد زیبایی با به کارگیری عناصر بصری معقول است.صفحه آرایی خوب و مناسب با موضوع کتاب میتواند رغبت خواننده و مخاطب را افزایش دهد.

در نتیجه یک صفحه آرایی خوب می تواند کمک موثری در توسعه و رشد فرهنگ داشته باشد و ذائقهبصری خوانندگان را اصلاح و تقویت کند.

 

 

 

واحدهای پیش از متن

۱-آستربدرقه؛

۲-بسم الله الرحمان الرحیم،

۳-صفحهعنوان کوچک(نیم عنوان)؛

۴-صفحهعنوان اصلی،

۵-صفحهحقوق یا شناسنامه،

۶-صفحهاهدا یا تقدیم نامه،

۷-صفحهیاداشت ناشر یا پیش گفتاردیگران؛

۸-صفحهقدردانی،

۹-صفحهفهرست.

درصفحات قبل از متن،یا شمارهصفحه درج نمی شود یا شمارهصفحه ای چاپ می شودکه باشمارهصفحات متن متفاوت است.مثلاًشماره صفحهحروفی یا شمارهصفحه ای

که با اعداد رومی نوشته شده باشد.

 

صفحهعنوان کوچک(نیم عنوان)

در این صفحه فقط نام کتاب با حروفی نه چندان بزرگ نوشته می شود و غیر از آن هیچ مطلب دیگری در این صفحه  درج نمی_ گردد.درکتابهای کم حجم،مانندکتابهای کودکان،وجود چنین صفحه ای ضروری نیست و بعصی ناشران نیز به سلیقه شخصی خود،چنین صفحه ای را در کتاب منظور نمی کنند. صفحهپشت صفحهعنوان کوچک باید و حتماً سفید باشد.

صفحهعنوان اصلی

جاگذاری اسم کتاب در صفحهعنوان اصلی وتنظیم آن با دیگر اطلاعاتی که برشمردیم تابع ذوق و سلیقهزیباشناسانهودر عین حال ارزس گذاری به تک تک اطلاعات است.بدیهی است بهترین جای صفحهعنوان به اسم کتاب تعلق دارد و سپس به نام مؤلف،بقیه موارد نیز به تناسب در صفحه جاسازی می شوند.

در نتیجه بنا به تناسب طلایی دراین صفحه نام کتاب با حروفی نسبتاًدرشت در حدود ۳/۱ بالای صفحه باید درج شود و نام مؤلف و مترجم با حروف کوچک تر در زیر آن و نام ناشر و سال انتشار با حروف ریزدرقسمت تحتانی آن ونیز آرم ناشردرهمین قسمت صفحه بیاید.اگر نام کتاب،توضیحی به دنبال دارد،محل در آن در همین صفحه است و نباید در صفحهعنوان کوچک آورده شود.

ترتیب قرار گرفتن واژه ها و عبارات در این صفحه معمولاً متقارن و به ندرت به شیوه های دیگرمانند((راست چین))یا((چپ چین))می باشدودر هر حال جایز نیست در این ضفحه از عکس یا طرح و تصویرسازی استفاده کرد  و جز در موارد بسیار نادر، اخذ چنین تصمیمی درست نیست.

 

صفحهحقوق یا شناسنامه

در این صفحه،نام،نشانی وآرم ناشر،نام ونام خانوادگی مؤلف،نام ونام خانوادگی مترجم،اسامی مجریان فنی مانند طراح جلد،طراح صفحات،حروفچینی،لیتوگرافی،چاپ و صحافی و نیز نوبت چاپ وتاریخ آن،شمارگان و شهری که عمل نشر در آن صورت پذیزفته است،به ترتیب درج می شود.در صورت صلاحدید ناشر،عباراتی از قبیل (( حق چاپ محفوظ است )) یا (( استفاده از عکسها باید با اجارهناشر باشد))و عبارتهای مشابه،باید در این صفحه قرار گیرد. شمارهثبت کتابخانهملی یا کادر حاوی اطلاعات کتابداری کتاب هم باید در این صفحه درج  شود.

 

صفحهاهدایا تقدیم نامه

اگر کتاب تقدیم به کسی یا جایی شده باشد است،عباراتی که این اهدا را می رساند باید در محلی از این صفحه،به صلیقهطراح کتاب بیاید که از نظر عملکرد و زیباشناسی مناسب باشد.گاهی کتاب به چند شخص مختلف تقدیم می شود ولی به ندرت متن اهدائیه از حجم یک صفحه ای افزایش می یابدو بقیه آن به صفحه پشت آن می رود.در هر حال موضوع بعدی از صفحه فرد شروع می شود و صفحهپشت تقدیم نامه سفید است.

 

ضرورت آشنایی با چاپ

آشنایی با چاپ، مراحل و محدودیتهای آن برای طراحان گرافیک، به ویژه طراحان گرافیک رایانه ای، بسیار لازم و ضروری است، چرا که عدم آگاهی آنان از این مسئله باعث می شود که ایده های بسیار خلاقانه آنها که بر روی مانیتور کامپیوتر، زیبایی فراوانی دارد، به هنگام چاپ از آب و رنگ بیفتند و آن جلوه را نداشته باشد.

یک گرافیست بایستی با نرم افزارهای طراحی آشنایی کامل یافته و نقاط ضعف هر یک را بشناسد. تفاوت نرم افزارهای برداری و Bitmap را بداند و از هر کدام در جای خود استفاده کند. در این صورت خواهد توانست از اتلاف وقت و سرمایه جلوگیری کند.

فونت

الف) تبدیل فونت به منحنی در نرم افزارهای برداری

هنگام ارسال یک سند، برای خروجی فیلم ( تهیه فیلم از فایلطراحی شده شما که به وسیله دستگاه ایمپچ ستر انجام می شود) یا پلیت (منظور همان زینک است منتها با بکارگیری دستگاه پلیت ستر که بطور مستقیم از فایل شما زینک تهیه می کند. ) توجه داشته باشید که فونت های خود را به منحنی تبدیل کنید.

ب) ارسال فونت

می توانید به همراه سند، فونتها را برای خروجی فیلم ارسال نمایید و این در صورتی که فونتها به منحنی تبدیل نشده باشند. چنانچه فایل ارسالی به لیتوگرافی تصویر (حتماً با فرمت Tif) می باشد یا اینکه کار نهایی را تبدیل به تصویر کرده اید دقت کنید که فونت یا خطوط ظریف در کار نباشد. تبدیل فایل برداری به تصویر، به فونتهای ظریف در حدود اندازه ۶ صدمه وارد می کند و فونت در کار نهایی کنگره دار دیده می شود یا اصطلاحاً رنجه خواهد شد.

نکته: اگر از برنامه های Bitmap نظیر فتوشاپ استفاده می کنید، لایه متنی خود را حتماً Rasterize (Render) نمایید.

 

 

 

 

 

 

 

ترکیب در صفحه آرایی

خط دور حرف

در برنامه های گرافیکی همواره می توانید داخل نوشته ها را با رنگ دلخواه رنگ کنید. همچنین می توانیدیک خط دور به نوشته خود بدهید اما بایستی در ضخامت و رنگ خط دور دقت نید.

انواع ضخامت خط دور: ضخامت ۱/۰ میلیمتر در چاپ دیده خواهد شد و ضخامت بیشتراز ۱ میلیمتر فونت کوچک را از زیبایی می اندازد.

Point: واحد اندازه گیری استاندارد در حروفچنینی است. یک پونیت ۳۵/۰ میلیمتر است. بنابراین پونیت ۱۲ حدوداً ۴ میلیمتر است.

ب) رنگ دور خط: رنگ خط دور را با یکی از رنگهای CMYK و ترجیحاً مشکی (K) رنگ کنید؛ رنگ کردن خط دور با ترکیب ۲ یا چند رنگ بسته به اندازه حروف، می تواند خطر تار شدن در چاپ را همراه داشته باشد. اگر اندازه حروف مورد استفاده پونیت، ۶ یا کوچکتر است، هیچگاه از خط دور چند رنگ استفاده نکنید زیرا جابه جایی درچاپ رنگها، به نوشته شما لطمه وارد کرده و باعث تار شدن و ناخوانا شدن آن می گردد.

از بین بردن خطوط بین در حروف فارسی

بین حروف در یک کلمه فارسی، خطوطی وجود دارد که ممکن استبا رنگ کردن خط دور نمایان شوند. برای از بین بردن خطوط بین حروف فارسی در برنامه Corel draw بایستی نوشته های فارسی را Weld کنید. بدین ترتیب نوشته از حالت فونت خارج شده و خطوط بین کلمات نیز از بین می رود. این دستور در نرم افزار فری هند معادل فرمان Combine> Union در منوی Modify است.

مشکل تبدیل به منحنی (Convert to curve)

در هنگام کار با نرم افزارهای طراحی چون Free Hand, Corel draw دکمه نمایش Over print را فعال کنید. (View > Show > Over printed object) این مسئله باعث جلوگیری از خطاهای ناشی از Over print کردن جاهای ناخواسته می شود.

گاهی پیش می آید که متنی را با رنگ مشکی نوشته اید و رنگ مشکی به طور پیش گزیده Over print شده است. در چنین حالتی اگر رنگ نوشته را تغییر دهید متن فوق از حالت Over print خارج می شود.

اکنون نوشته مشکی را تبدیل به منحنی کنید. در این حالت نوشته شما که مشکی است، همچنان Over print می باشد؛ اما چنانچه در این وضعیت رنگ نوشته را تغییر دهید، نوشته با رنگ جدید نیز کماکان Over print خواهد بود و مشکلات متعددی را پیش خواهد آورد؛ بنابراین به توصیه های زیر توجه کنید:

  1. دگمه نمایش Over print را فعال کنید.
  2. تبدیل به منحنی کردن حروف و نوشته ها را در آخرین مرحله و زمانیکه فایل برای خروجی فیلم یا پلیت آماده می شود انجام دهید.
  3. در برنامه Corel draw برای تبدیل به منحنی کردن حروف فارسی بهتر است از دستور Weld استفاده شود تا خط بین حروف نیز از بین برود.

 

نزدیکی حروف به برش

در طراحی دقت کنید که نوشته های خند رازیاد به لبه های کار نزدیک نگیرید. فاصله لازم تا لبه کار در موارد مختلف چون کارت ویزیت، سربرگ، لیبل و. . . . متفاوت است. دقت در این مورد به خاطر در نظر گرفتن دو مسئله است: ا) هنگام برش با گیوتین یا دایکات، نوشته ها برش نخورد. ۲) بعد از برش نوشته از نظر زیبایی خدشه دار نشود. رعایت این نکته به حس زیبایی شناسی طراح بستگی دارد.

نکته: به دلیل تفاوت در نرم افزارهای Bitmap و برداری بهتر است که خروجی های طراحی شده از نرم افزارهای برداری باشد. به خصوص اگر نوشته های زیر در آن وجود دارد.

 

تراز کردن حروف

دقت کنید که راست چین یا چپ چین کردن بعضی از حروف به دلیل فاصله خالی هر حرف گاهی درست صورت نمی گیرد. بنابراین بایستی در انتهای کار طراحی یکبار دیگر تنظیمات راست چین، چپ چین را کنترل نمایید. چنانچه تنظیمات درست صورت نگرفته است حروف را تبدیل به منحنی کرده (Convert to curve) و سپس عمل تنظیم (Align) راانجام دهید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه گیری

در نتیجه یک صفحه آرایی خوب می تواند کمک موثری در توسعه و رشد فرهنگ داشته باشد و ذائقهبصری خوانندگان را اصلاح و تقویت کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

واژگان کلیدی

 

صفحه ، صفحه آرایی ، طراحی ، کتاب ، روزنامه‌ ، مجله ، حروف

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع و مأخذ

 

 

–    فرهنگ اصطلاحات و واژگان هنرهای تجسمی -تألیف محسن کرامتی -نشر چکامه      ۱۳۸۳

–    فرهنگ طراحی گرافیک -آلن وایزابل لیوینگ استون-ترجمه فرهاد گشایش –          انتشارات لوتس-۱۳۸۲

–    گرافیک حرفه ای -نوشته روبین ویلیامز- ترجمه حامد خاکی- انتشارات  نور ۱۳۸۳

–    اصول فرم و طرح -وُسیوس وُنگ- ترجمه آزاده بیدار بخت و نسترن لواسانی-           انتشارات نشر نی -۱۳۸۴

-کتاب پایه و اصول صفحه آرایی/کامران افشارمهاجر/۱۳۸۰

-کتاب آشنایی با چاپ و انواع کاغذ

-صفحه آرایی،پلی بین نویسنده و خواننده، نسرین بنیادی، برداشت و تخلیص منصور       حسین زاده، رسانه، سال ۱ ، بهار ۱۳۶۹ ): ۴۶ – ۴۸٫

-نوشته ” مارسل لاپوتور ” و ترجمه ” فرهاد گشایش ” . – انتشارات لوتوس

-سایت های اینترنتی:

http://mahmehrman.blogfa.com/post-102.aspx

http://www.9art.blogfa.com/post-13.aspx

http://www.journalist.ir/html/module…=viewtut&id=39

http://www.iranprint.com/FA/Articles/Print.asp?Id=272

 

 

[۱] . صفحه آرایی،پلی بین نویسنده و خواننده، نسرین بنیادی، برداشت و تخلیص منصور حسین زاده، رسانه، سال ۱، ش) ۱بهار ۱۳۶۹ ): ۴۶ – ۴۸٫

[۲] . http://mahmehrman.blogfa.com/post-102.aspx

 

[۳] . http://www.journalist.ir/html/module…=viewtut&id=39

 

[۴] . http://www.iranprint.com/FA/Articles/Print.asp?Id=272

 

[۵] . نوشته ” مارسل لاپوتور ” و ترجمه ” فرهاد گشایش ” . این کتاب رو انتشارات لوتوس

 

درباره ی رسول مهدی جبار

ایده پرداز، طراح گرافیک و تصویرگر (مدیر وب سایت فیکانو)

همچنین ببینید

طراحی فضاداخلی، هویت بصری و بسته بندی کافه تریا

ایده ای زیبا برای طراحی بسته بندی و برندینگ و طراحی فضای داخلی کافه تریا …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

قالب وردپرس